اطراف آن سخت سراشيب است واقع گرديده و شايد همين جا باشد كه مقدسى از آن به نام قصر ابو طالب ياد كرده ، گويد آن را « عيان » مىنامند . حمد اللّه مستوفى آن را قلعهء اسفيد دز ناميده گويد : « در فارسنامه ( ابن بلخى ) آمده كه آن قلعه در قديم آبادان بوده است و از قدمت ، بانى آن معلوم نشد و سالهاى دراز خراب مانده و در اوايل عهد سلاجقه ابو نصر تير مردانى آن را با حال عمارت آورده و آن قلعه بر كوهى است كه دورش بيست فرسنگ است و با هيچ كوه پيوسته نيست و جز يك راه ندارد و بر سر كوه ، زمينى نرم و هموار و چشمههاى آب خوش و باغات ميوه و اندكى زراعت دارد و در آن زمين چاه بسيار فرو برود و آب خوش دهد و هوايى معتدل دارد و در زير قلعه دزكى است آن را نشناك ( اشناك ، استاك ، نشكنان ) خوانند و حصارهاى محكم دارد و پيرامن آن كوه ميدان فراخ و نخجيرگاهى نيكوست » . در اواخر قرن هشتم كه امير تيمور آن قلعه را محاصره كرد نام آن قلعه در تاريخ شهرت يافت . امير تيمور در ضمن حركت از بهبهان به شيراز ، سر راه خود اين قلعه را بعد از دو شبانه روز جنگ در بهار سال 759 تسخير كرد . [ 1 ]
در يك منزلى شهر نوبندگان سر راه شيراز شهر كوچك تير مردان در ميان شش دهكده كه بزرگترين آنها كرجن يا ( جركن ) بود قرار داشت و فاصله آن تا نوبندگان پنج فرسخ بود . اين ناحيه بسيار شاداب و حاصلخيز بود و عسل فراوان از آنجا صادر مىگرديد . در غرب نوبندگان سر راه ارجان شهر انبوران در همين ناحيه واقع بود و نيز در مجاورت آن ناحيهء باشت قوطا كه شهر باشت مركز آن هنوز موجود است قرار داشت و در رودخانهء « درخيد » و « خوبذان » ازين ناحيه مىگذشت .
در كنار رودخانهء خوراوذان كه خوبذان هم ناميده مىشد شهرى به همين نام واقع بود كه تا نوبندگان چهار فرسخ فاصله داشت . خوبذان در قرن چهارم محلى پر
شرح
[ 1 ] . اصطخرى 110 . 111 . 120 . 127 - مقدسى 434 ، 437 ، 447 - فارسنامه 76B، 78A، 81B -مستوفى 177 ، 178 ، 219 - شرف الدين على يزدى : جلد اول 600 در نسخههاى خطى نام اين قلعه را به صورتهاى مختلف « دزك نشكمان » و « استاك » نوشتهاند . مكدونالد كنيرMacdonald kinneirدر كتابPersian Empireصفحهء 73 از قلعهء سفيد وصف كاملى نموده است .