بگذرد و چند ناحيت را آب دهد و همچنين ناحيت گنبد را و بعضى از نواحى ارّجان [ را ] آب دهد و ميان سينيز « 1 » و جّنابا « 2 » ، در دريا افتد .
نهر بشاپور « 3 » [ 1 ] : منبع اين نهر ، از قهستان بشاپور « 4 » است و بشاپور و نواحى آن را آب دهد و ضياع خشت را « 5 » و ديه « 6 » مالك ، [ 2 ] را آب دهد و ميان جنابا و ماندستان در دريا افتد .
نهر ثكان : [ 3 ] منبع اين رود از ديهى است نام آن جترويه « 7 » و اين ديه را و ناحيتى را كى معروف است به ماصرم از اعمال شيراز ، آب دهد و همچنين مىرود تا كوار و صمكان و خبر و كارزين و قير و « 8 » ابزر و لاغر و نواحى را ، آب دهد و بعضى از نواحى سيراف را « 9 » آب دهد ، و آخر همه ديهى است نام آن ثكان و اين نهر را بد آن باز خوانند ، پس ميان نجيرم و سيراف در دريا افتد و در پارس هيچ رود ازين پرفايدهتر نيست .
نهر پرواب [ 4 ] : منبع اين نهر از ديهى است كى آن را « پرواب » گويد و اين [ 153
f
] رودى مبارك است و بيشترين را ، از نواحى مرودشت آب دهد و در رود كر افتد .
ذكر نهرهاء معروف بزرگ اين است كى ياد كرده آمد و بيرون از اين بسيار نهرها هست و جوىها ، امّا چنين بزرگ نيست ازين جهت ياد كرده نيامد تا دراز نگردد .
شرح
[ 1 ] . ر ك بشاوور در همين كتاب . حمد إله مستوفى مىنويسد : آب بشاوور از جبال بشاور بر مىخيزد ، ضياع بشاوور و ولايت خشت و ديه مالك را آب دهد و در ميان جنابه و ماندستان در دريا افتد و طولش نه فرسنگ باشد . ( ص 226 نزهة القلوب ) . - جغرافى نويسان عرب قسمت بالاى رودخانه شاپور را نهر رتين ناميدهاند . ( ص 285 سرزمينهاى خلافت شرقى ) .
[ 2 ] . ( ر ك نزهة القلوب ص 225 ) .
[ 3 ] . ( ر ك كوار در همين كتاب ) .
[ 4 ] . در صورة الارض آمده است : « فرواب از قريهاى به نام فرواب واقع در جوبرقان بيرون مىآيد و بر در اصطخر از پل خراسان مىگذرد و به رود كر مىپيوندد » . ( ص 45 ) . و در مسالك و ممالك مىخوانيم كه : « رود فرواب از جوبرقان برون آيد . . . » . ( ص 108 ) .
هامش
( 1 ) . : منيز . : مننيز .
( 2 ) . : حبانا . : جنابا .
( 3 ) . : نشابور .
( 4 ) . : حشت را .
( 5 ) . : دهه .
( 6 ) . : چترويه .
( 7 ) . : فروز . براى . قيرو .
( 8 ) . : فروز براى قيرو .
( 9 ) . : « را » ندارد .