آهن آن برداشت و به قلعه برد و شيراز به ابتدا ، ديوار محكم نداشت امّا چون ابتداء ظهور اين دولت قاهره - ثبّتها اللّه - بود با كاليجار ، بترسيد و سورى استوار گرد بر گرد شهر دركشيد و اكنون آثار آن مانده است و چون ميان قاوورد و فضلويه « 1 » [ 1 ] به آخر دولت ديلم ، خصومت قايم گشت ، غارتهاء متواتر بر شيراز و اعمال آن همى رفت ، تا خراب شد و به عهد كريم جلالى [ 2 ] « 2 » - سقاه اللّه - « 2 » ركن الدوله داشت و تدبير كارها ندانستى كردن ، امّا با اين همه ، امنى بود و عمارتى « 3 » مىكردند ، باز ، به روزگار فتور در سالى دو بار ، تاختن شبانكاره بودى از يك جانب ، و تاختن ترك و تركمان از ديگر جانب ، و آنچه يافتندى ، به غارت بردندى ، و بر سرى [ 3 ] ، مردم را مصادره كردندى تا يكبارى ، مستأصل شدند .
اكنون اميد چنان است كى به فرّ دولت قاهره - ادامها « 4 » اللّه - جبر [ 4 ] همه ، بباشد . « 5 » و [ شيراز ] شهرى است كى چون آبادان گردد ، هيچ نظير « 6 » ندارد و جامع شيراز جايى فاضل است و بيمارستان عضدى [ 5 ] هست امّا به خلل شده است و دار
شرح
[ 1 ] . قاوورد ، برادر زاده طغرل بيك بود كه در كرمان لواى سرورى برافراشت و خبر استيلاى فضلويه شبانكاره را در فارس شنيد و قصد فارس كرد و فضلويه را شكست داد و فضلويه به خدمت الب ارسلان رسيد كه برادر قاوورد بود و فارس را مقاطعه كرد و دست قاورد را از فارس كوتاه ساخت . ( فارسنامه ناصرى ، ص 232 ، تصحيح دكتر رستگار فسايى ) .
[ 2 ] . مقصود اتابك جلال الدين چاولى ، خوان سالار است كه پسر دو ساله سلطان محمد سلجوقى را تربيت مىكرد و والى و وزير فارس شد . ( فارسنامه ناصرى ، ص 237 ) .
[ 3 ] . به علاوه .
[ 4 ] . جبران و ترميم - استخوان شكسته را بستن . توانگر ساختن تهىدست .
[ 5 ] . متأسفانه از اين بيمارستان و دار الكتب اطلاعات بيشترى به دست نيامد ، حمد الله مستوفى مىنويسد : مسجد جديد اتابك سعد بن زنگى سلغرى كرد و دار الشفا ، عضد الدوله و ديگر جامعها و خوانق و مدارس و مساجد و ابواب الخير بسيار است . ( ص 115 نزهة القلوب ) .
هامش
( 1 ) .B: فضلو .
( 2 ) .Bp: « سقاه الله » را ندارد .
( 3 ) .p: عمارت .
( 4 ) .Bp: ادام . براى ديندارى شيرازيان رجوع شود به نزهة القلوب ص 115 . نزهة القلوب حدود دو قرن پس از تأليف فارسنامه نوشته شده و مقايسه موجود ميان ويژگيهاى مردم دو دوره و هويت آنها جالب است .
( 5 ) .p: بياشد .
( 6 ) .Bp: نظر .