و چون خبر اين حادثه به پارس افتاد ، مردم كورهء شاپور خواست [ 1 ] « 1 » و كازرون و ديگر اعمال « 2 » ، سر برآوردند و برادر شهرك را به شاپور بردند و عصيان آغازيدند ، پس لشكر اسلام جنگ كردند و چون دانستند كى به قهر بخواهند « 3 » ستد ، صلح كردند و مالى ديگر خدمت بيت المال كردند و جزيه بر خويشتن گرفتند .
در سال بيست و پنجم از هجرت . پس ابن عفان - عثمان - ولايت بصره با ابو موسى اشعرى سپرد و فرمود تا به پارس رود و مردم كورهء شاپور ، سوم بار ، نقض عهد كردند و ابو موسى اشعرى و عثمن بن ابى العاص به اتّفاق رفتند و فتح بشاپور كردند ، در سال بيست و ششم از هجرت .
و بعد از آن عثمن بن عفّان ، « 4 » عبد اللّه عامر بن كريز را « 4 » والى گردانيد ، [ 2 ] پس ابو موسى اشعرى به پارس آمد و قصد اصطخر كرد ، در سال بيست و هشتم از هجرت . و در آن وقت ، ماهك در اصطخر بود و در ميان ايشان « 5 » صلح « 6 » پيوست و عبد اللّه بن عامر ، از آنجا به اعمال جور رفت [ 3 ] و شهر جور را حصار مىداد ، در ميانه ، خبر رسيد كى مردم اصطخر عهد بشكستند و عامل او را بكشتند و چندان توقّف نمود
شرح
عثمان نوشت . ( طبرى ترجمه فارسى ص 2112 ) .
[ 1 ] . با توجه به كاربردهاى ديگر به نظر مىرسد كه « خراب » ترجيح داشته باشد .
[ 2 ] . عثمان . . . عبد الله عامر بن كريز پسر دائى خود را كه نوجوانى بود ، به حكومت بصره گماشت . ( اخبار الطوال ، ترجمه فارسى ، ص 175 ) . دينورى مىنويسد : « سپس جنگ شاپور و گشودن آن شهر در منطقه فارس صورت گرفت و فرمانده آن عثمان بن ابى العاص بود . ( همانجا ) . طبرى ، اين واقعه را در ضمن اتفاقات سال 29 هجرى ذكر مىكند .
( ص 2109 ، ترجمه فارسى ) طبرى مىافزايد : عبد الله بن عامر بن كريز پدر بزرگش عبد شمس و مادرش دجاجه دختر اسماء سلمى و پسر خاله عثمان بود . . . ( ص 2110 ) .
[ 3 ] . طبرى مىنويسد : ابن عامر به بصره آمد و آنگاه سوى فارس رفت و آنجا را گشود به سال سىام ، يزدگرد از گور كه همان اردشير خره بود ، گريخت و اين عامر ، مجاشع بن مسعود سلّمى را به دنبال او فرستاد كه تا كرمان تعقبش كرد . . . ( ترجمه فارسى تاريخ طبرى ، ص 2138 ) .
هامش
( 1 ) .B: است .
( 2 ) .p: از « خواست تا . . . اعمال » را ندارد .
( 3 ) .B: بخواهند .p: نخواهند .
( 4 ) .pB: كريز را .
( 5 ) .B: ايستاده .
( 6 ) .B: و صلح .