چهار كشتى بزرگ نهاد تا با اسكندريّه برند . اتّفاق را باد مخالف برخاست و آن كشتىها را به كنار لشكرگاه شهر براز افگند و چون كشتىها را بگرفتند ، مالهاء بىاندازه و خزاين ديدند و شاد شدند و از آنجا بر چهارپايان نهادند و نزديك اپرويز فرستادند و شرح حال نبشتند ، كى چگونه بود ، او بدان شاد گشت و آن را « گنج بادآورد [ 1 ] » نام نهاد ، و شهربراز از حصار دادن « قسطنطنيّه » ملول شد و تدبير « 1 » گشادن آن ، برخاست و قصد بيت المقدس كرد و بستد و از آنجا سوى مصر رفت و بگرفت و همچنان به اسكندريّه رفت و بگشاد و اين ولايتها همه در حكم روميان بود و « شهربراز » به قهر و مكر بگرفت و از آن وقت [ 2 ] باز ، از دست ايشان برفت و شهربراز كليدهاء اين شهرها با غنيمتها و مالهاء بىاندازه ، با [ 3 ] اپرويز فرستاد و اين همه در سال بيست و هشتم « 2 » بود از ملك او ، و درين سال پيغمبر - صلوات اللّه عليه - را « 3 » وحى آمد و بعد از آن به قدرت ايزد - تعالى - آن فرّ و اقبال اپرويز و پارسيان نقصان گرفت و متراجع گشت و نيز به هر كجا رفتند ، وهن بر ايشان بود و از جملهء خذلان [ 4 ] ايشان آن بود كى بعد ما « 4 » [ 5 ] كى شهر براز « 5 » هرقل را « 6 » زبون و ضعيف كرده بود ، « 7 » شبى عبادت مىكرد و از خداى - عزّ و جلّ -
شرح
[ 1 ] . برجستهترين صفات خسرو ميل به خواسته و تجمل بود ، درسى و هشت سال ايام سلطنت خود گنجها آگند و تجملات فراهم آورد ، در سال هيجدهم سلطنت ، مالى كه خسرو به گنج جديد خود در تيسفون نقل كرد ، قريب 468 مليون مثقال زر بود ، بعد از سيزده سال سلطنت در گنج او 800 مليون مثثقال نقود جمع شده بود و چون پادشاهى او به 30 سال رسيد با وجود جنگهاى طولانى و پر خرجى كه كرده بود ميزان نقود او به 150 مليون مثقال بالغ گرديد . ( ايران در زمان ساسانيان ، ص 474 ) .
[ 2 ] . از آن وقت به بعد .
[ 3 ] . با : به .
[ 4 ] . خوارى و ذلّت :ما بارگه داديم اين رفت ستم بر ما * بر قصر ستمكاران تا خود چه رسد خذلان( خاقانى )
[ 5 ] . بعد ما : پس از آنكه .
هامش
( 1 ) .P: و در تدبير .
( 2 ) .P: سيم .
( 3 ) .B: « را » ندارد .
( 4 ) .P: ندارد .
( 5 ) .P: شهر بزار را .
( 6 ) .BP: ندارد .
( 7 ) .BP: بودند .