را عهود و وصايا است كى نسختهاء آن موجود است ، و از آثار او [ 1 ] آن است كى به پارس يك كوره ، ساخته است ، آن را « اردشير خوره » گويند و فيروز آباد از جملهء آن است و چند پاره شهر و نواحى ، و در اعمال عراق و بابل چند جايگاه ساخته است و همه را به نام خويش باز خوانده است و « به « 1 » اردشير » كى دار الملك كرمان است ، او بنا كرد و اهواز و خوزستان و شهرى است ، حزّه « 2 » نام از موصل [ 2 ] و شهرى به بحرين كى آن را [ 61
f
] خطّ خوانند و نيزهء خطّى از آنجا خيزد و اين جمله او بنا كرده است ، و نديمان او جمله ، حكما و اهل فضل بودندى و در هفتهيى دو روز به مجلس انس نشستى ، يك روز به بارگاه بزرگ با بزرگان دولت شراب خوردى و هر كس را نواختى در خور او بفرمودى « 3 » و يك روز در « 4 » خلوت با حكيمان « 5 » و فاضلان ، كى نديم او بودندى شراب خوردى و از ايشان فايده گرفتى و سراسر مجلسهاء او سخن جدّ رفتى و هرگز به هزل مشغول نگشتى و باقى روزهاء هفته به تدبير ملك و گشادن جهان و قمع دشمنان مشغول بودى ، و همت « 6 » او در دشمن شكنى [ بودى ] و لذّتها بر خويشتن حرام داشتن تا از آنگاه كى آن مهمّ كفايت شدى ، و مآثر بسيار داشت و آبهاء « 7 » خوزستان او
شرح
متعلق به حكايت كورش كبير است حتى كشتن اردشير اژدها را مقتبس از قصه مردوك خداى بابليان قديم است . . . » ( ايران در زمان ساسانيان ، ص 116 ) .
[ 1 ] . « از جمله شهر سلوكيه كه اردشير آن را مجددا بنا نهاده ، « وه اردشير » خواند و « اردشير خوره » و « ريواردشير » و « رام اردشير » كه هر سه در پارس بودند ، از بناهاى اوست . ديگر شهر باستانى مسنMesene( كرخاى ميشان ) كه به نام « استرآباد اردشير » مجددا آبادى يافت ، ديگر شهر « و هشت آباد اردشير » كه در آغاز اسلام به نام « بصره » آبادى از سرگرفت و غيره . . . » ( ايران در زمان ساسانيان ، ص 116 ) .
[ 2 ] . طبرى مىنويسد : « بود اردشير همان خره باشد به موصل » .
اردشير در شاهنامهبه بغداد بنشست بر تخت عاج * به سر بر نهاد آن دل افروز تاج
هامش
( 1 ) .B: بر .P: ندارد .
( 2 ) .BP: حرّه مقايسه شود با طبرى 12 / 820 / 11 .
( 3 ) .B: بفرمودندى .Pدارد : و هر كس را به جاى خود نواختى .
( 4 ) .B: با .
( 5 ) .B: به حكيمان .
( 6 ) .P: به جاى « همت او در دشمن شكنى و » و در دفع دشمن .
( 7 ) .Bp: بهاء مقايسه شود با حمزه ، 5 / 48 : و قم ايضا مياه وادى خوزستان .