وصف بازارها در شهر خمدان
و در نيمه چپ و جانب غربى شهر ، رعيت و بازرگانان و ثروتمندان ساكنند و بازارها واقع است . و چون روز برآيد مىبينى كه وكلاى دخل و خرج پادشاه ، غلامان دربار ، غلامان فرماندهان ، و وكلايشان پياده و سواره به نيمهاى كه بازارها و بازرگانان در آنند داخل مىشوند و نيازمنديهايشان را خريده باز مىگردند . آنان تنها هر روز يك بار به اين قسمت شهر مىآيند و تا روز بعد ديگر نمىآيند . در اين سرزمين همه گونه تفرجگاه ( تفريحگاه ) و بيشهزارهاى زيبا و نهرهاى روان يافت مىشود ، جز خرما ( يا نخل ) كه وجود ندارد .
وصف درياى شام و تخته پارههاى درياى هند
از جمله اتفاقاتى كه در زمان ما رخ داد و پيشينيان ما از آن اطلاع نداشتند ، آن است كه هيچ كس تصور نمىكرد كه ، دريايى كه ميان چين و هند قرار دارد به درياى شام « 1 » متصل باشد ، اين سخن باورشان نمىشد تا اينكه در اين زمان باخبر شديم كه در درياى روم تخته پارههايى سوراخدار از كشتىهاى عرب « 2 » پيدا شده است ، اين كشتىها شكسته ساكنانش غرق شده و امواج آنها را تكه تكه كرده و باد آنها را به كمك امواج دريا حركت داده تا آنكه تكهاى را به درياى خزر « 3 » افكنده است و از آنجا به خليج روم « 4 » راه يافته و سپس به درياى روم و شام « 5 » وارد شده است . و اين نشانه آن است كه اين دريا گرداگرد بلاد چين و سيلا « 6 » ( كره ) و
هامش
( 1 ) .Mediterranee ( Lamer de Rum ).
( 2 ) . اطلاعات از مسعودى نقل شده است ( مروج الذهب ، ج 1 ، ص 161 ) .
( 3 ) .Hazars ( La mer caspienne ).
( 4 ) .golfe de Rum.
( 5 ) .Syrie( شام ) .
( 6 ) . سيلا ، كشور كره است .