ديگر كه حضرت امير كبير بعد از فتح بلاد شام متوجه بغداد شد به سبب جرأتى كه از آن قوم نسبت به عساكر منصوره صادر شده ، مجموع را به تيغ انتقام گذرانيد . بعد از فتح بلاد روم ، نظر عنايت شامل حال « 1 » بغداد گردانيده ، [ امير زاده ] « 2 » ابا بكر را به حكومت ديار بكر و بغداد نصب گردانيد . چون واقعهء هايله حضرت صاحبقرانى - انار اللّه برهانه - دست داد ، [ امير زاده ] « 3 » ابا بكر بغداد باز گذاشته « 4 » متوجه تبريز شد . سلطان احمد به حكم « العود « 5 » احمد » به بغداد معاودت نمود در اواخر شهور سنهء [ ثمان و ] « 6 » ثمانمأية ( بعد از چند گاه در شهور سنه ثلاث عشر و ثمانماية ) « 7 » قصد تبريز كرد و در تبريز به دست قرا يوسف كشته شد . صاحب اعظم ، خواجه ( كمال الدّين ) « 8 » عبد القادر كه از مشاهير اكابر روزگار است و به انواع هنر مشار اليه ، به تخصيص در فن موسيقى ، و مدتهاى مديد مصاحب سلطان احمد بوده ، در تاريخ اين واقعه « 9 » اين رباعى فرموده است « 10 » :
عبد القادر زديده هر دم خون ريز * با دور فلك چو نيستت جاى ستيز
كان مهر سپهر خسروى را ناگاه * تاريخ وفات گشت قصد تبريز
حالا كه تاريخ هجرى سنه احدى و عشرين و ثمانماية رسيده است ، شاه محمود پسر قرا يوسف در بغداد حاكم است . احوال بغداد و حكام او از ابتدا الى يومنا هذا « 11 » مجمل ذكر كرده شد . اگر كسى را « 12 » داعيهء دانستن مفصل اين وقايع باشد در قسم تاريخ به شرح و تفصيل « 13 » بيان كرده شده است « 14 » بدانجا رجوع كند « 15 » و السلام .
محول
شهركى است پاك و خوب و بساتين نزه دارد و فواكه بسيار و آبهاى روان . تا بغداد يك
هامش
( 1 ) با ، گ ، مل : احوال .
( 2 ) گ ، مل ندارند .
( 3 ) گ ، مل ندارند .
( 4 ) مل : به بغداد بازگشته .
( 5 ) با ، گ ، مل : الموعود .
( 6 ) با ، گ ، مل ندارند .
( 7 ) اين عبارت را اساس ندارد .
( 8 ) اساس ندارد .
( 9 ) با ندارد .
( 10 ) مل ندارد . مل : فرموده بيت . با ، گ : فرموده است رباعى .
( 11 ) گ ، مل ندارند .
( 12 ) مل ندارد .
( 13 ) اساس : تفاصيل .
( 14 ) با ندارد .
( 15 ) با ، گ : كنند .