ذكر حركت رايات همايون به جانب فارس و موجبات آن
سبب اين عزيمت آن بود كه بعد از وفات حضرت صاحبقرانى - انار اللّه برهانه - انقلابات بسيار در بلاد عراق عرب و عجم و آذربايجان ، چنانچه شمّهاى از آن معروض گشته است ، به وقوع رسيده بود و قضيّه هايلهء امير و امير زادهء سعيد شهيد مغفور بهروز اميرانشاه بهادر - نور اللّه مرقده - واقع گشته و قرا يوسف تركمان در آن بلاد دست تسلّط بر آورده و پاى از حدّ خود بيرون نهاده . در همان ايّام كه اين « 1 » صورت به وقوع پيوست ، حضرت سلطنت شعارى را داعيهء حركت بدان جانب و انتقام از مخالفان بود . فامّا فتنههايى كه در بلاد ما وراء النهر و خراسان و بلخ و طخارستان و زابل و كابل تا « 2 » هندوستان [ به سبب اختلاف مهتران سپاه ] « 3 » و دو هوايى اعيان مملكت به وقوع پيوست ، چنانچه درين كتاب هر يك به موضع خود « 4 » مشروح و مفصّل گشته ، مانع و وازع ركضت همايون بود فرصت آن نمىشد كه بدان طرف بردارند . چون به عون عنايت يزدانى « 5 » و تأييد آسمانى تمامى « 6 » بلاد مذكور مسخّر و مضبوط گشت ، و خاطر خطير و ضمير منير از كليّات اين ممالك فارغ آمد ، عزيمت همايون به تسخير عراق عرب و آذربايجان ، و تدمير قرا يوسف تركمان تصميم يافت . در رجب اللّه الاصمّ سنهء ست عشر و ثمانماية به احضار لشكرها مثال فرموده به عزيمت آنكه در زمان قشلاق كنند روانه شد و عساكر ما وراء النهر و خوارزم را فرمان شد كه هم در آن حدود از جهات بر خبر باشند ، شرايط حفظ و حراست به جاى آورده سرحدها را ضبط نمايند .
در روز يكشنبه هژدهم رجب مذكور از دار السلطنهء هراة بر عزيمت قشلاق مازندران روان شد و نوكرى ابو سعيد ملك نام به اعلام اين عزيمت ، به مملكت فارس پيش
هامش
( 1 ) با ندارد .
( 2 ) با ، گ ، مل : و .
( 3 ) اين عبارت را با ، گ ، مل ندارند .
( 4 ) گ ندارد .
( 5 ) با : الهى .
( 6 ) گ ، مل ندارند .