اكابر اين طايفه را در دعوى مهدوية و خاتم الولاية بودن واقع شده يا غلط در تشخيص محمد بن العسكرى باشد ، چنانچه در نفحات تلويحا و در حاشيهء آن تصريحا مثل اين تخطئه از ملا نظام الدين هروى در باب تشخيص خضر ( ع ) نسبت بجناب شيخ منقول است و بالجمله چون ركن الدين علاء الدوله قدس سره مشهور بوده به صحبتدارى خضر ( ع ) و مولانا نظام الدين از وى احوال خضر ( ع ) معلوم مىكرده همانا كه احوال بر وجهى فرموده كه مرضى مولاناى مذكور نبوده و از اين جهت به او گفت كه اين حال خضر تركمان است نه حال خضر ترجمان يعنى حال خضر نامى است از تراكمه نه حال خضرى كه ترجمان و واسطهء ميان حق و خلق و حاصل كلام آنكه بر قياس تخطئه ملا نظام الدين مىتوان گفت كه آن محمد بن الحسن العسكرى كه شيخ را برگذشتن او اطلاع حاصل شد نه محمد بن الحسن العسكرى است كه در عسكر سامرهء بغداد متولد شد بلكه محمد بن حسن العسكرى ديگر بوده كه در عسكر اهواز يا عسكر مصر بوده و خدمت شيخ تشخيص حال نفرموده با آنكه آنچه در اين رساله به او منسوب است معارض است به آنچه در فصل نبوات و ما يضاف اليها از رسالهء بيان الاحسان لاهل العرفان مذكور ساخته و فرموده كه مهدى را عليه سلام الله و سلام جده خاتم النبيين از هر سه نطفه يعنى صلبى و قلبى و حقى نصيبى اكمل و حظى اوفر من حيث الاعتدال لا غالبا و لا مغلوبا بود .
اگر در حيات است و غايب سبب غيبت او تكميل اين صفات است تا چنان شود كه در حد اوسط افتد و از افراط و تفريط ايمن گردد و برحق ثابت شود و اگر هنوز بوجود نيامده است ، بىشك بوجود خواهد آمد و به كمالى كه شأن مصطفى ( ص ) است خواهد رسيد و دعوت او شامل اهل عالم خواهد گشت و او قطب روزگار خود در مقام سلطنت خواهد بود بعد از امير المؤمنين على ( ع ) انتهى .
بالجمله هرچند صدق شرطيه مستلزم صدق مقدم نيست ، اما احتمال دادن وجود و غيبت آن حضرت و تقديم اين احتمال بر
خمخانه وحدت ( فارسى ) — صفحة 124
مساهمون: علاء الدوله سمنانى
ص١٢٤