6 . مبانى زبانشناسى و عقلى شمول خطاب به غايب و معدوم ( مطالعهء تطبيقى آراى آخوند خراسانى ، ضياء الدين عراقى و امام خمينى ) « 1 » / شاكر لوايى « 2 »
چكيده
مسئلهء خطابات شرعيه و تكليف معدوم ( شمول خطاب به غايب ) ، ثمرات عملى و نظرى قابل توجهّى دارد . در اين نوشتار ، مبانى و وجوه تشابه و اختلاف سه تن از بزرگان علم اصول ( آخوند خراسانى ، ضياء الدين عراقى ، امام خمينى ) نقد و بررسى مىشود محلّ نزاع عبارت است از اين كه آيا مكلّف كردن معدوم و خطاب كردن حقيقى معدوم ، ممكن است ، و اين كه « ادات خطاب » ظهور قوىتر دارند يا جملهء حاوى ادات ؟
كليدواژهها : آخوند خراسانى ، ضياء الدين عراقى ، امام خمينى ، خطابات شرعيه ، تكليف معدوم ، ادات خطاب .
طرح مسئله
احكام كتاب و سنّت در دو قالب بيانى متفاوت مطرح شدهاند ، گاه آيه و يا روايت حامل حكم ، همراه با ادات خطاب و گاه بدون ادات خطاب آمدهاند . مخاطبان مستقيم قسم اوّل احكام كيستند ؟ آيا تنها شامل حاضران در مجلس خطابند ؟ يا در همان زمان غايبان را هم شامل مىشوند ؟ و يا اين كه علاوه بر آنها متوجّه همهء كسانى است كه در
هامش
( 1 ) . مقالات و بررسىها ، دفتر 74 ( زمستان 1382 ) ، ص 51 - 76 .
( 2 ) . استاديار گروه آموزشى ادبيات دانشگاه هرمزگان .