است كه از قوه بفعليت درآمده است و از نقص بكمال رسيده است و صورت شىء كمال آنست ، همچنين نيروى احساس متحد با محسوس خواهد بود ، به همين قياس نيروى متخيله و عقليه متحد با مورد تخيل و يا تعقل خواهند بود و كمال هر يك به صورت خيال و يا صورت عقلانى است كه حقيقت آنها است و ميان نيروى حس و نيروى متخيله و عاقله تفاوت و فرق است ، هم چنان كه تفاوت و اختلاف آشكار است ميان رؤيت حسى ظاهرى و ادراك روانى عقلى است .
افعال اختيارى بشر كه از كمون روح روان سرچشمه ميگيرد و ظهور ذات و ذاتيات روان انسانى معرفى مىشود ، همچنان كه از نظر صدور حركات خارجى مباشرى انسانى امر محسوس است به همين قياس مورد تخيل و نيروى خيال قرار ميگيرد ، يعنى فاعل مختار از نظر اينكه حركات ارادى او از درون او سرچشمه گرفته باز به همان خواهد بازگشت از جمله نيروى خيال است كه آغاز از آن صادر شده و از آن محل تنزل نموده است و به اعضاء خارجى سرايت نموده است و صورتهاى افعال اختيارى صالح كه شعار آنها عبوديت در رابطه با آفريدگار است ، سبب نورانيت روح خواهد شد .
نورانيت ارواح در اثر آنست كه صورتهائى كه در آنها ثبت شده چه از نظر ادراك صورتهاى علمى و چه از نظر ادراك صورتها و حركات جوارحى عبارت از حيات و سير و سلوك جوهرى روان است و كرام كاتبين نيز بقدس ذات صورت علمى و ادراكى آنهاست در روح و نقش اهل ايمان نيز ثبت و ضبط نموده است و ثبت و تصوير اعمال صالحه كه توسط قوا و نيروهاى قدس و فرشتگان مقرب صورت ميگيرد و نه بطور ثبت صورت و كتابت عمل صالح خارجى است كه ثبت و كتابت صورت لفظى باشد مانند اينكه زيد قائم است بلكه بطور صورت حقيقى عمل صالح كه از طريق فيلمبردارى صورت حقيقت عمل صالح خارجى ثبت و ضبط شود و در نتيجه كتابت فرشتگان اعمال صالحه اهل ايمان به صورت علمى
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 392
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣٩٢