بالاخره به اين بيان استفاده شد علم و احاطه و قدرت او نسبت باشياء واحد و عين ذات كبريائى و از لوازم و از شئون ذات قدس است و وحدت عددى نيست بلكه وحدت حقيقى مجهول الكنه است كه نسبت به همه صفات قدس يكسان جارى است باينكه علم واحد بسيط حقيقى عبارت از قدرت و منبعث از ذات است و كثرت و اختلاف اشياء و مخلوقات ضرر بر حريم قدس نخواهد داشت زيرا كثرت آنها سرايت در حريم قدس نخواهد نمود با اينكه سبب نقص گردد و معلومات و اشياء و صورت علمى آنها بطور ارتسام نيست و همچنين سبب حلول و تركيب در حريم قدس نخواهد بود .
بلكه صحيح آنست كه همه اشياء و مخلوقات كه نامتناهى است و بر اساس كثرت و اختلاف و تدريج است همه مورد احاطه شهودى دائم علم بسيط كبريائى خواهند بود و بوحدت حقيقى و احاطه بسيط شهودى بر همه آنها بطور احاطه وجودى و علمى و قدرتى و حياتى خواهند داشت .
و بعبارت ديگر حق تعالى و تقدس با بساطت وجودى حقيقى كه دارد و بر حريم كبريائى احاطه شهودى دارد به همان قدرت لا يزالى بر همه اشياء احاطه وجودى و قهرى خواهد داشت نه بشهود و احاطه ديگرى است .
بالاخره علم كبريائى امر واحد بسيط است كه بحريم قدس دارد و از شئون آن علم و احاطه بحقايق اشياء و آثار و صورتهاى آنها قبل از خلقت نظام جهان و علم واحد بسيط است كه به همه كثرت اشياء احاطه شهودى و قيوميه دارد و وحدت علمى و قدرتى او نيز مانند وجود بسيط او كه مجهول الكنه است ساير صفات كبريائى او كه عوالم امكانى مظاهر اويند همه صفات او نيز مجهول الكنه خواهد بود .
نتيجه آنست كه علم و احاطه شهودى او عين ذات قدس است و بوحدت بساطت آن عين علم و شهودى همه اشياء نامتناهى خواهد بود و كثرت معلومات و مقدورات
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 270
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٧٠