آماده شده بدين جهت نعمتها اختصاصى خواهد بود .
نظام جهان تكليف همه افراد بشر را مورد آزمايش قرار مىدهد و از نظر اينكه هر فردى از آغاز از صفر شروع به حركت مىنمايد به منظور اينكه هر چه در كمون و ماهيت او است از طريق حركات ارادى و اختيارى بظهور در آورد و نظام حركت و استكمال بر اين اساس نهاده شده است هم چنان كه در همه طبقات و انواع و اصناف موجودات حيوانات و نباتات بر حركت بسوى كمال است و مقتضى حركت و سير استكمالى آنست كه در ضمن حركت هر لحظه با حوادثى مواجه گردد و از طريق سير و استكمال باز ماند مثلا گلهاى درختان بسيارى آنها از نظر حوادثى كه رخ مىدهد ريخته و فاسد شده از سير و استكمال باز خواهند ماند و معدودى از گلها به ميوه شاداب ميرسند همچنين ميوههاى بسيارى تلف و فاسد شده معدود از آنها مصرف بشر خواهد شد .
پس نظام طبع بر آنست كه در ضمن حركت افراد بسيارى فاسد و سقوط نمايند و از حركت استكمال باز خواهند ماند و چنانچه همه گلهاى درختان به صورت ميوه شاداب در آيد نظام خلقت خلل خواهد يافت و نيز هستههاى بسيارى به مصرف كشت نمىرسد بايد فاسد شود و چنانچه به مصرف برسد در نظام خلل رخ خواهد داد در نظام طبع همه موجودات و انواع بىشمار آنان چنين است كه بسيارى از حركت و كمال باز خواهند ماند .
به همين قياس سلسله بشر كه غرض اصلى از نظام خلقت است در آغاز از صفر شروع به حركت خواهد نمود ولى در اثر پيروى هوى و هوس و نيروى واهمه كه رئيس قواى اعضاء ظاهرى و درونى است از طريق فطرت خدا داده خارج شده طريقه ضلالت را پيش خواهد گرفت و از رسيدن به مقصد اصلى براى ابد باز خواهند ماند .
خلاصه نظام طبع بطور كلى بر آنست كه سير موجودات از نيل بكمال باز
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص١٩١