اثر موجودات نعمتهاى منسجم شده را مورد استفاده قرار خواهد داد . اين جريان مقتضاى صراحت آيات قرآن است به اينكه معاد بشر جسمانى و روحانى و داراى نيروى ادراك امور جزئيه و مانند ادراك لذايذ از نعمتها خواهد بود .
و در باره بيگانگان و كفار اجراى عقوبت و ادراك الم و درد و سوختگى اعضاء بدن و گداختگى صورت خواهد گرفت .
خلاصه روح و بدن جسمانى هر دو تعلقى و توأم با يك ديگر خواهند بود ، و قيام بدن بروح ظاهر ، و استناد و تعريف روح نيز به بدن جسمانى با استفاده از نيروى ادراك امور جزئيه كه از لوازم نيروى خيال و تعلق بنعمتهاى اخروى مىباشد كه تجسم يافته است .
اين خلاصهاى از منطق آيات كريمه قرآنى است كه بر اساس عالم جزاء و تجسم عمل و نظام معاد جسمانى و روحانى است و در هيچ يك از عوالم لحظهاى از آن منسلخ نخواهد شد ، و بر حسب كريمه
إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ
عمل و حركت ذاتى و حقيقت صورت انسانى است .
عالم برزخ و آخرت عالم شهود و ظهور سيرت ذات و حقيقت وجودى هر فرد انسانى است كه در اثر التزام باعمال صالحه و يا طالحه كه به منزله صورت و حركات ذاتى است و از درون انسان منبعث مىشود در عالم برزخ ابتداء ظهور سيرت افراد و ظهور حركات و سير تكاملى هر فردى است كه فرمود (
إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ
) ، شخصيت هر فردى ظهور سيرت وجودى و ظهور عملى و جوهرى او است در عالم برزخ كه نشئه ظهور نفس و عوارض آنست ، و عالم مجرد از ماده و حس ظاهرى است . ولى عالم تعلقى است ، يعنى روح و نيروى متخيله و ساير قواى باطنى آن كمال تعلق را بامور جزئيه و حركات جوهرى جوارحى و جانحى دارد .
بدين نظر عالم برزخ عالم تعلق روح است به همه شئون ذاتى و حركات نظامى و استكمالى نفس انسان در عالم تكليف و طبع ، هم چنان كه در عالم دنيا