شرح
قوله ( ع ) : فقال ابو الحسن ( ع ) سل عما شئت فقال اخبرنى عن ربك متى كان و كيف كان و على اى شىء كان اعتماده :
سائل از امام ابو الحسن على بن موسى الرضا عليهما السّلام سؤال نمود مرا خبر ده از آفريدگار خود كه چه زمان بوده و چگونه بوده و بچه اعتماد نموده و مكان او چگونه بوده است و سؤال از هر سه جهت در باره ساحت آفريدگار بىمورد است .
فقال ابو الحسن ( ع ) : ان اللَّه تبارك و تعالى اين الاين بلا اين :
امام ( ع ) در پاسخ فرمود آفريدگار حق تعالى مكان را در لا مكان آفريد عوالم را پديد آورد يعنى نحوهاى از وجود اجسام و مواد را پديد آورد در صورتى كه مكانى نبود و مكان را از كتم عدم ايجاد نمود .
( و كيف الكيف بلا كيف )
همچنين چگونگى را آفريد .
و مراد از كلمه
( اين الاين )
آنست كه نحوهاى از وجود مكان را آفريد نه آنست كه ماهيّت مكان را مكان قرار داد و نه ماهيت مكان را پديد آورد زيرا ماهيات بهرهاى از وجود ندارند و بافاضه وجود كه حد آن مكان است مكان را از كتم عدم پديد آورده است و همچنين كيفيت و چگونگى و عوارض را از كتم عدم آفريد و مفاد جمله بلا اين آنست كه براى فعل ساحت كبريائى مكانى نبود و خلقت عوالم
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 93
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٩٣