جامعهء مسلمانها در نقش دوم سازنده است ؛ هر چه سازندگان تاريخ كاملتر باشند تاريخ براى زندگى جامعه كمال بيشترى دارد .
رابطهء دعا و تاريخ
خصوصيت مكان و زمان و شخص در اسلام
به ظاهر ، تمامى كرهء زمين مانند هم است ، اما در چند مورد خداوند در مورد جاى و مكان ، امتيازى خاص قائل شده است : « إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذِى بِبَكَّةَ مُبارَكاً » « 1 » و در آيهء ديگر : « فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ المُقَدَّسِ طُوىً » . « 2 »
اين برترى از چه رو به اين مكان تعلق گرفته است ؟ اين برترى از آن جهت است كه تاريخ در اين مكان شكل خاصى گرفته است .
ظاهراً تمام روزها و شبها يكسان است ولى باز زمانها از نظر خالق متعال مخصوص است : « لَيْلَةُ القَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ » « 3 » و « إِنّا أَنْزَلْناهُ فِى لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ » . « 4 » فضيلت اين شب ، مولود اين است كه شب سر آغاز تاريخ اسلامى است .
در مورد اشخاص و انسانها نيز چنين تفاوتى به نظر مىرسد : « إِنَّ الله اصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً » ؛ « 5 » « وَجَعَلَنِى مُبارَكاً » ، « 6 » و يا « وَاصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسِى » ، « 7 » و يا « يَرْفَعِ اللَّه الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا العِلْمَ دَرَجاتٍ » . « 8 » اين برگزيدگان كيستند ؟ اينان سازندگان تاريخ
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) : 96 .
( 2 ) . طه ( 20 ) : 12 .
( 3 ) . قدر ( 97 ) : 3 .
( 4 ) . دخان ( 44 ) : 3 .
( 5 ) . آل عمران ( 3 ) : 33 .
( 6 ) . مريم ( 19 ) : 31 .
( 7 ) . طه ( 20 ) : 41 .
( 8 ) . مجادله ( 58 ) : 11 .