زدن از آن ، خودپسندى و كبر است و كبر تنها باعث عدم توجه به دعا است و همان گونه كه از آيه مستفاد مىشود كبر يك نوع كفر است . بنابراين ، دعا عملًا درس تواضع و فروتنى در برابر پروردگار و عبوديت به انسان مىآموزد و اين روح را در او پرورش مىدهد و ريشهء كفر را كه كبر است در انسان مىسوازند .
آثار و فوايد دعا از حد برون است ، شناخت خدا اولين اثر و فايدهء آن است .
دعاكننده سعى مىكند صفات خدا را بشناسد و ملكات اخلاقى را در خود تقويت نمايد . گفتار حضرت صادق عليه السلام خطاب به كسانى كه مىگفتند ما دعا مىكنيم و مستجاب نمىشود كه فرمود : « نمىشناسيد كسى را كه مىخوانيد » دليل بر آن مدّعا است .
تلقين به نفس با آثار حيرت انگيز آن از جمله فوايد دعا است . كنترل هوسهاى سركش يكى ديگر از فوايد دعا به شمار مىرود ، به وسيلهء دعا از طغيان شهوات جلوگيرى مىشود ، از لحاظ آثار روانى ، دعا آرامش دهنده است به طور محسوس از آمار انتحار و طلاق و مانند آن ، كه اثر مستقيم يأس و نااميدى است ، در پرتو دعا كم مىشود .
الكسيس كارل مىگويد :
كميت انديشه و بيان آنجا كه پاى نيايش و دعا فرا مىرسد در مىماند ؛ زيرا نيايش بلندترين قلهء تعبير را در پرواز عشق از ميان شب ظلمانى عقل پيدا مىكند .
همچنين مىگويد :
دعا بر روى صفات و خصايص انسان اثر مىگذارد و اجتماعاتى كه احتياج به نيايش و دعا را در خود كشتهاند معمولًا از فساد و زوال مصون نخواهند بود .
تاريخ
تاريخ مجموعهاى است از حركات و رويدادهاى گذشته . عامل محرّكِ تاريخ