شيخ الطايفه علماى شيعه به تصانيف شيخ اكتفا مىكردند و اين جرأت را به خود نمىدادند كه در قبال نوشتههاى او كتاب بنويسند يا بر خلاف فتواهاى او فتوايى بدهند ، تا جايى كه شيخ ابن ادريس از آنان با عبارت تقليدكنندگان ياد مىكرد . از سخنان سيد بن طاوس در لابهلاى نوشتههايش پيداست كه بيشتر كتابهاى دعايى كه در اختيار داشته از كتابهاى قديمى بوده است ؛ چون بعضى از آنها را با ذكر تاريخ تأليفشان نام مىبرد ، بسيارى از آنها را با وصف نسخهء اصل يا نسخهء قديمى توصيف مىكند ، از محل آنها در مستنصريه و ديگر جاها ياد مىكند ، از اين كه بر مصنف يا ديگران قرائت شده و يا دستخط فلانى در آنها وجود دارد ؛ عباراتى از اين دست كه تماماً بر اين نكته تصريح دارند كه كتابهاى موجود نزد سيد بن طاوس از نظر او درست و مورد اعتماد بودهاند و از مشايخ بزرگ او برايش روايت شدهاند . و اگر كتابى يافته كه طريق روايت به مؤلف آن را در اختيار نداشته به هنگام نقل از آن اظهار مىدارد كه با تكيه بر تسامح در ادلهء سنن و صدق بلوغ از آن نقل مىكند . با ملاحظه اين سخنان و اظهارات ، هر فردى اطمينان حاصل مىكند كه تمام ادعيه و زياراتى را كه سيد در تأليف خود مىآورد براى او روايت شده و مورد اعتماد وى بوده است ؛ به ويژه آنكه در مقامات تصريح مىكند كه : « لما لم أجد فى الروايات دعاءً مناسباً لهذا المقام فأنشأت من نفسي دعآءً مناسباً له » و سپس به دنبال اين سخن ادعيهاى را كه خود درست كرده است ذكر مىكند و از اين مطلب نادرستىِ اين پندار آشكار مىشود كه بيشتر ادعيه ابن طاوس ساختهء خود اوست ؛ بلكه تنها همان مواردى كه خودش تصريح كرده از منشآت وى مىباشد .
از آن جا كه سيد بن طاوس مشاهده كرد مصباح المتهجد تأليف جدّ مادرىاش « 1 »
هامش
( 1 ) . سيد در الاقبال ( ص 334 ، چاپ تبريز ) در دعاى روز اول ماه رمضان تصريح كرده است كه شيخ طوسى جد مادرى پدر او سيد شريف ابوابراهيم موسى بن جعفر طاوس است و شيخ ابوعلى بن شيخ طوسى دايى مادرى پدرش مىباشد . از تاريخ ولادت على بن طاوس در سال 598 و قرائت كتاب المقنعة نزد پدرش سيد موسى پيداست كه سيد موسى تا حدود سال 610 زنده بوده است . بنابراين ، اين كه دختر شيخ طوسى درگذشته به سال 460 مادر سيد موسى باشد ، امرى بعيد و بلكه عادةً غير ممكن است ؛ گو اينكه از نظر عقلى چنين امرى امكان دارد ؛ به اين صورت كه اين دختر آخرين فرزند شيخ و سيد موسى آخرين پسر اين دختر باشد و يكصد سال و اندى نيز عمر كرده باشد . اما اين يك امر عادى و طبيعى نيست . بنابراين ، لاجرم مادر سيد موسى دختر دختر شيخ بوده است ؛ چون اگر دختر پسر شيخ ، يعنى همان شيخ ابوعلى باشد ، در اين صورت جد مادرىاش خواهد بود ، نه آنطور كه سيد بن طاوس گفته است ، دايى مادرش .