معناى فعل مضارع را يا به ماضى ساده منفى و يا به ماضى نقلى منفى تبديل مىنمايد ، پس فعل « لم تكونوا » در معنا ماضى است و خبرش فعل مضارع و اين فعل مضارع مسبوق به ماضى ، بايد به گونه ماضى استمرارى ترجمه شود .
ترجمه پيشنهادى : « پس آيا خرد نمىورزيديد ؟ » يا « پس آيا نمىانديشيديد ؟ »
6 . « وَلَوْ نَشَاء لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ » ( 66 )
« و اگر بخواهيم هر آينه چشمان ايشان را نابينا كنيم . »
ترجمه لام مفتوحه تسويف بر سر « طمسنا » به « هر آينه » اشتباه است ، چون اين لام ، لام تأكيد نيست . عباسحسن در اينباره مىنويسد :
اگر جواب « لو » لفظاً و يا معناً و يا فقط لفظاً ماضى باشد ، وارد شدن و نشدن لام بر سرش جايز است ؛ خواه ماضى مثبت باشد و يا منفى به « ما » ، ولى ورود لام بر سر ماضى مثبت بيشتر از عدم ورود آن است و ماضى منفى درست برعكس آن مىباشد ؛ برخى از نحويان در مورد اينكه اين لام گاهى بر جواب داخل مىشود و گاهى نه ، نظر جالب و قابل قبولى دارند و معتقدند اين لام تسويف است يعنى تأخير ، تأجيل و تمهل ، زيرا كه دلالت مىكند براينكه تحقق جواب از تحقق شرط به مدت طولانى به تأخير مىافتد و عدم ورود هم نشان دهنده اين است كه تحقق جواب از تحقق شرط به مدّت طولانى به تأخير مىافتد و عدم ورود هم نشان دهنده اين است كه تحقق جواب از تحقق شرط به مدّت كوتاهى به تأخير مىافتد و زمانش نسبت به هنگام اقتران به لام ، كوتاهتر است . ( حسن عباس ، 4 / 465 )
پس نتيجه مىگيريم كه به هيچرو معناى تأكيد و قطعيت از اين لام برنمىآيد ؛ چون اگر معناى تأكيد داشت ، حتماً بر سر فعلهاى ماضى منفى هم در مىآمد ، از اينرو « هر آينه » در ترجمه اضافى است و همين اشتباه در آيه 67 همين سوره مباركه و آيه 65 واقعه نيز تكرار شده است . اما نكته ديگر آن است كه بين « طمس الشىء : أزال أثره » و « فطمسنا أعينهم » ( قمر / 37 ) يعنى چشمانشان را ناپديد ساختيم و « طمس على الشىء :
شناخت نامه محدث قمى ( فارسى ) — صفحة 203
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٢٠٣