جملهاى از ذاكرين مصائب ، باك از اختراع وقايع مبكيه ندارند . « 1 » وى كه خود شيفته ائمه بود ، منشأ پارهاى از كارهاى بدعتآميز را ، همچون برداشتن خاك از چاه منسوب به صاحب الزمان در سامرا ، سودجويى گروهى از مردم بىتقوا و حنفى مذهب سامرا مىدانست كه در لباس خادمانِ آن مكان درآمده بودند و براى انباشتن جيب خود ، زوار جاهل را تشويق مىكردند از كنار حرم خاك و سنگ و ريگ بردارند و در برابر آن ، از آنان پول دريافت مىكردند . و اندك اندك اين مكان ، منبعى سودآور براى آنان شد :
[ اينان چون ] ديدند حرص و رغبت شيعه را به آن محل شريف و غلبه و استيلاء خود را بر آن غربا و زائران بىمعين ، لهذا از براى كسب غيرطيب خود ، سرمايه كردند و براى جلب منافع از ايشان شبكه قرار دادند و به اقسام حيلهها از آنها فايده بردند . . . « 2 » .
ه . سكوت و بىتفاوتى عالمان دين : محدث قمى ، سكوت و بىتفاوتى كسانى كه نبايد سكوت مىكردند و نبايد در برابر امواج سهمگين خرافه و تحريف بىتفاوت مىبودند ؛ يعنى عالمان دين را از عوامل گسترش خرافات مىداند ؛ چه وقتى به نظر ايشان خرافهگستران و بدعتگذاران براى گرياندن عوام ، چيزهايى را از خود به مراثى مىافزايند و در مجالس نقل مىكنند و عالمان با حضور خود در آن مجالس ، در حقيقت آنها را تقرير و تأييد مىكنند و مداحان از اين سكوت ، بهره مىبرند و در مجالس ديگر همان مرثيه را مىخوانند و مىگويند در فلان مجلس ، با حضور فلان عالم ، اين روضه و مرثيه خوانده شده است . اين خود ، به گسترش دروغها كمك مىكند :
و اين نيست جز از بىاعتنايى اهل علم به حديث و اخبار و رجوع نكردن به كتب
هامش
( 1 ) . منتهى الامال ، ج 1 ، ص 570 .
( 2 ) . هديةالزائرين ، ص 98 .