امروز ، كه يوم جمعه بيستم شهر محرم 1348 است ، در حرم مطهّر حضرت زينب بنت اميرالمؤمنين عليه السلام نشسته ، مشغول مطالعهء اين كتاب مىباشم .
امروز ، كه يوم شنبه 22 محرم است ، در شام در منزل مرحوم حاج على آقاى . . .
[ خوانده نمىشود ] جناب مستطاب سيد العلماء العظام آقا سيد محسن [ امين عاملى ] هستم . « 1 » محدث قمى در اين سفر در شام مرقد حجر بن عدى را در مرج عذرا زيارت مىكند و در سرگذشت وى مىنويسد : « قبر شريفش درعَذراء دو فرسخى « 2 » دمشق واقع است » . « 3 » همچنين به مناسبتى دربارهء اين سفر مىنويسد :
من توفيق يافتم كه براى چهارمين بار به حج بروم . و از خداوند متعال اميد دارم كه به اين دليل مرا از فشار قبر ايمن بدارد ؛ زيرا وارد شده است كه « مَنْ حَجَّ أربعَ حجج لم تُصِبْه ضَغْطة القبر أبداً » . « 4 »
* * * * در پايان تذكر چند نكته مناسب است :
1 . محدث قمى مطالبى دربارهء بعضى از مشاهدات سفرهاى حج خود - بدون تصريح به سال آن - ذكر كرده است . از اين رو ، معلوم نيست مربوط به كدام سفر اوست ؛ از جمله در سرگذشت احمد بن محمد بن يوسف بحرانى مىنويسد :
اين شيخ احمد ، غير از شيخ احمد بن زينالدين احسائى بحرانى . . . صاحب شرح حكمت عرشيهء ملا صدرا . . . و رسالههاى بسيار است كه در اوايل سنهء 1243 در سفر
هامش
( 1 ) . مفاخر اسلام ، ج 11 ، ص 214 - 215 ، چاپ اوّل .
( 2 ) . برخى از عالمان سورى فاصلهء مرج عذراء تا دمشق را بيش از بيست كيلومتر دانستهاند .
( 3 ) . تحفة الأحباب ، ص 85 ، ش 116 ؛ مفاخر اسلام ، ج 11 ، ص 231 ، چاپ اوّل .
( 4 ) . مفاخر اسلام ، ج 11 ، ص 346 . نيز ر ك : ص 229 . اين حديث شريف در فقيه ( ج 2 ، ص 139 - 140 ، ح 606 ) و از امام رضا عليه السلام و در خصال ( ص 238 ، باب الأربعة ، ح 37 ) از امام صادق عليه السلام روايت شده است . ظاهراً محدث قمى با توجه به اين حديث شريف ، درصدد بوده كه چهار بار به حج مشرف شود . به همين دليل پس از حج چهارمين ، با اينكه بيش از ده سال زنده بود ، ديگر به حج نرفت .