پرتو اجتهاد و كوشش هوشيارانه انسان فراهم مىآيد . پيام و كتاب خداوند از سوى خدا آوازهء گوش انسان و آويزهء جان وى قرار گرفته ، او را به درگيرى با متن فرا خوانده است .
طبيعى است كه براى فهم درست هر متن علمى و عميق ، آگاهى و احاطه به مصادر و ابزارهاى علمى ويژهء آن علم ضرورى است . افزون بر اين از آنجا كه تفسير كتاب هدايت و متون دينى با تفسير نوشتههاى علمى محض انسانى تفاوتهاى بسيارى از حيث متن و محتوا دارد ، شرايط و صلاحيتهاى ويژهاى براى مفسّران متون دينى پيش روست ، آنسان كه اگر كسى فاقد پارهاى از آن صلاحيتها بود ، به همان نسبت دريافت او نسبت به مقاصد پروردگار دچار نقصان خواهد بود .
شرايط لازم مفسّر متون دينى
با توجه به آنكه اجتهاد و به استنطاق كشاندن متن صامت ، مبتنى بر همان مبانى پيشين است ، دو ويژگى محورى براى مخاطب انسانى كتاب در مواجهه با پيام آسمانى ملحوظ است :
1 . ويژگى معرفتى .
عناصر و مؤلفههاى معرفتى اجتهاد تفسيرى كه به منزلهء اطلاعات و مواد خام تحقيق و استنتاج وى مىباشند ، به طور تقريب همان ابزارها و مصادر فهم مىباشند كه در فصل جداگانهاى تفصيل داده شد .
2 . ويژگى عاطفى روانى .
جز اندوختههاى علمى و آگاهيهاى اساسى ، صفاى باطن و طهارت نفسانى از شرايط ركين در دريافت حقايق كتاب هدايت خداست .
كسى كه مىخواهد رازهاى نهفته در كلام پروردگار را بنيوشد ، مىبايد نفس خويش را از كدورتها ، حجابها و زنگارهاى موانع صافى بدارد ، تا روان او آيينهء اسرار ربانى و انعكاس فيض قدسى شود . منزل پيام وحيانى خود اين واقعيت را چنين ترسيم