آسيبها و آفات اين روش
از آفات و آسيبهاى تفسير مأثور در همان معناى رايج خود ، مىتوان اين امور را بر شمرد :
1 . ضعف يا فقدان سند . بسيارى از روايات تفسيرى كه در كتب تفسير مأثور ثبت شده ، اساسا فاقد سند معتبر است . اين روايات صرفا به صحابه يا تابعين نسبت دارد و موقوف است . از اينرو تبيين آيات الهى با تكيه بر چنين منقولاتى مواجه با اشكال است .
2 . وضع ، جعل ، اسرائيليات . آسيب بسيار بزرگ ديگرى كه روايات تفسيرى بدان مبتلا هستند ، مسأله جعل و توليد حديث و نسبت دادن آن به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم است . اين موضوع علل گوناگونى دارد كه بررسى همهء آنها دور از غرض فعلى است .
اما ناگزير مىبايست به اشاره آن را مطرح نماييم .
پس از شهادت امير المؤمنين على عليه السّلام و روى كار آمدن معاويه و تشكيل حكومت قيصرى و كسرايى به جاى خلافت نبوى ، بسيارى از آداب و سنن دينى درهم شكسته شد . ارزشهاى ارتجاعى جاهلى به دست كسانى كه هرگز اسلام در جانشان نرفته بود دوباره احيا گرديد . معاويه كه خود و خاندانش كينهاى ديرينه از اسلام و خاندان پيامبر در دل داشتند و اسلام را تنها وسيلهاى براى رسيدن به مقاصد شوم دنيوى خويش مىديدند ، در اين عصر فرصت مناسبى براى نيل به اهداف خويش يافتند . در چنين فضايى شخصيتهاى دين به دنيا فروشى همانند عبد الله بن سلام و كعب الاحبار ، ابو هريره و از پى آنها نيز وهب بن منبّه و ابن جريح و امثال اينان ، ابزار بسيار مناسبى براى ايفاى اين نقش بودند . آنان با وضع و جعل و نقل افسانههاى يهودى - مسيحى به عنوان شرح و بيان مفاهيم دينى ، هر آنچه كه مىخواستند به نام دين اسلام و سخنان پيامبر اكرم در فكر و فرهنگ جامعهء تحت حكومت امويان القا نمودند و تاريخ ديانت و نشو و نماى اسلام را آنسان كه مىپسنديدند رقم زدند .