در دانش است و از نظر كاربرد قرآنى داراى گسترهاى تشكيكى است . چنان كه در آيهاى بر دانشمندان اهل كتاب اطلاق مىگردد :
لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ . . .
« 1 »
البته روشن است كه مصداق اكمل راسخان در علم امامان معصوم عليهم السّلام مىباشند و سر سلسله ايشان رسول مكرم اسلام است . چنان كه امام باقر بيان فرمودند :
كان رسول الله صلّى اللّه عليه و إله و سلّم افضل الراسخين فى العلم قد علم جميع ما انزل اللّه عليه من التأويل و التنزيل ، و ما كان اللّه ينزل عليه شيئا لم يعلّمه هو و اوصياؤه من بعده يعلمونه كلّه » « 2 » با توجه به آنچه بيان شد بطلان اين دعوى كه تمام قرآن به دليل
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً
« 3 » متشابه و غير قابل تفسير است ، نيز روشن گرديد . زيرا مفاد آن ايه همانطور كه غالب مفسّران تصريح نمودهاند تشابه در استوارى و اتقان ، اعجاز و خلل ناپذيرى است و « 4 » ربطى به آن تشابه كه وصف برخى آيات است ندارد .
همانطور كه احكام در سورهء هود نيز خواه به معناى « به هم پيوستگى » « 5 » و يا « بساطت قبل از نزول » « 6 » و جز اينها . . . باشد ، ربطى به محكم در مقابل متشابه كه وصف برخى از آيات است ندارد . البته تنافى مفهوم اين دو آيه ( هود و زمر ) با آيه آل عمران يك تنافى بدوى است ، كه با تأمل در محدودهء كاربرد هر يك ، بر طرف مىشود .
هامش
( 1 ) نساء / 162 .
( 2 ) تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 698 .
( 3 ) زمر / 23 .
( 4 ) تفسير تبيان ، ج 9 . ص 21 ، انوار التنزيل و اسرار التأويل ، ج 4 ، ص 32 ، تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 123 .
( 5 ) تفسير نمونه ، ج 9 ، ص 9 .
( 6 ) الميزان ، ج 10 ، ص 136 .