( لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ )
« 1 » و يا هزاران تكليف و مسؤوليت را بر دوش انسان گذاشته ، او را ميثاقدار و تعهد سپار و پاسخگو مىشمارد
( كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ )
« 2 » و يا مفهوم توكل بر خدا را نگرشى توحيدى دانسته ، هرگز آن را جايگزين پويايى انسان موحد و سبب ايستايى نمىشمارد ، همه سبب گرديد كه چهرهاى وارونه از دين و قرآن عرضه شود ، و كتابى كه خود منشأ حركتها و نهضتها بود و جان و جهان را دگرگون مىساخت ، بىتأثير گردد . دانشمند تيزبين اسلامى آية اللّه شهيد صدر در همين زمينه مىگويد :
و قدادّى هذا التناثر و نزعة الاتجاه التجزئى الى ظهور التناقضات المذهبية العديدة فى الحياة الاسلامية . . . « 3 »
نگرش ارگانيك و زنده آيات به همديگر و ناديده نگرفتن پيوند آنها امرى است كه پيش از هر كس خداى متعال آن را به عنوان مبناى رهيافت فهم مخاطبان كلام خويش قرار داده است :
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ
. « 4 »
آيه شريفه كه داراى يك موقعيت كليدى در عرصهء قرآن شناسى است ، محكمات را به عنوان امّ ، مرجع و ركن متشابهات معرّفى نموده و هر گونه برداشت و رهپويى در محتواى قرآن شريف را در پرتو محكمات و با تكيه به آنها مجاز مىشمارد . البته در زمينه آيه شريفه پرسشهاى بسيارى مطرح است ، مانند مفاد محكم و متشابه ، تفاوت متشابه با مجمل و مبهم ، چه مقدار از قرآن كريم متشابه
هامش
( 1 ) شورى / 11 .
( 2 ) مدثر / 38 .
( 3 ) مقدمات فى التفسير الموضوعى للقرآن ، محمد باقر صدر ، ص 12 .
( 4 ) آل عمران / 7 .