3 - الهام و در دل افكندن . در سوره قصص آيه هفت دربارهء مادر حضرت موسى عليه السّلام چنين آمده است :
وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَ لا تَخافِي وَ لا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَ جاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ .
از آنجا كه آن بانوى پرهيزگار پيامبر نبوده است ، وحى در اين آيه به معناى الهام و خطور در دل است كه به صورت تفهيم نهانى القا شده است . « 1 »
وحى مطرح در مورد حواريون حضرت عيسى عليه السّلام نيز به همين معنا است :
إِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَ بِرَسُولِي . . .
« 2 » .
از سياق آيه بر مىآيد كه ايشان پيامبر نبودند ، بلكه مىبايست به رسالت عيسى عليه السّلام ايمان راستين و حقيقى بياورند ، دليل خارجى ويژهاى نيز وجود ندارد كه نبوّت آنها را اثبات كند . بنابر اين وحى بر آنان عبارت از الهام و القاى در قلب است . « 3 »
همين طور در برخى آيات از خطورات شيطانى بر دل انسانها تعبير به وحى رفته است :
إِنَّ الشَّياطِينَ لَيُوحُونَ إِلى أَوْلِيائِهِمْ .
« 4 »
در اين آيه و آيه 112 سوره انعام ، مبدأ وحى غير خداست ، و جهت كاربرد كلمه وحى در آن ، پنهان بودن اين گونه القائات است . « 5 »
4 - اشاره . در سوره مريم آيه 10 - 11 ، جريان بشارت فرزند به زكريا را يادآور شده و وظيفهء سكوت او را بيان مىنمايد و گزارش مىدهد كه وى با اشاره مقصود خويش را بفهماند . از اين اشاره به وحى نام برده است :
قالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلاثَ لَيالٍ سَوِيًّا فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَ عَشِيًّا .
هامش
( 1 ) الميزان 16 / 10 .
( 2 ) مائده / 110 .
( 3 ) تفسير المنار 7 / 247 .
( 4 ) انعام / 121 .
( 5 ) تفسير المنار 8 / 7 - 34 .