مردم مىشمارد :
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً
« 1 » ،
هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً
. « 2 » امّا بىگمان مفاد اين سخن آن نيست كه تمام مخاطبان و عربى دانان به محض شنيدن قرآن ، همه مقاصد آن را دريابند و نياز به هيچ گونه شرح و تبيين ، دقت و تأمل نداشته باشند .
اين نكته در متن قرآن مورد توجه قرار گرفته است كه پيامبر اكرم افزون بر وظيفهء ابلاغ و تلاوت پيام قرآن به مردم ، عهدهدار مسؤوليت ديگرى به عنوان تبيين و تعليم كتاب پروردگار به مردم نيز بودند :
هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ
« 3 » ،
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
. « 4 »
در اينجا به اختصار برخى جهات و عواملى كه نياز به علم تفسير را آشكار مىسازند ، يادآور مىگردد .
1 . بلنداى فصاحت و بلاغت .
قرآن كريم گرچه به هدف فهم مردم از سوى خداى سبحان در قالب زبان مفاهمه عربى جاى گرفته است ، ليكن از آنجا كه ساختار عبارت پردازى آن در نهايت فصاحت و بلاغت و شيوايى است ، بالطبع مشحون از كنايه ، استعاره ، تمثيل ، تشبيه ، اشاره ، رمز و بدايع ادبى است .
همين نظم شگفت انگيز و اسلوب استوار بيانى قرآن ، مايه اعجاب مخاطبان و دلدادگى به قرآن و ناتوانى دشمنان از تحليل آن مىشد . از اين روى نمىتوان انتظار داشت كه همه افراد در يك سطح تفصيلى به تمام حقايق قرآن راه جويند ، و لذا نيازمند به علم تفسير مىباشند .
2 . سبك ويژه قرآن .
قرآن مجيد در عرضه معارف خويش ، شيوهاى ويژه دارد .
هامش
( 1 ) نساء / 174 .
( 2 ) - آل عمران / 138 .
( 3 ) جمعه / 2 .
( 4 ) نحل / 44 .