و پرده برگرفتن است .
ابن منظور نيز مىنويسد : « الفسر ، البيان و كشف المغطّى . فسر الشىء يفسره ، اى أبانه . » « 1 »
البته راغب اصفهانى ضمن شرح قرابت لفظى و معنايى « فسر » و « سفر » اين تمايز را قائل است كه « سفر » ويژه كشف معناى حسى است ، چنان كه « اسفر الصبح » يعنى روشنايى روز طالع و ظاهر شد . ولى « فسر » در كشف معناى عقلى به كار مىرود . « 2 »
در هر صورت كلمه « تفسير » در قالب ثلاثى مزيد ، با « فسر » كه ثلاثى مجرد است ، هر دو داراى يك معنا مىباشند كه عبارت است از كشف كردن ، روشن نمودن و استخراج كردن . فلذا در تعريف اصطلاحى تفسير گفتهاند : التفسير هو كشف القناع .
زمخشرى مىگويد :
التفسير علم يبحث فيه عن احوال كلام اللّه المجيد من حيث دلالته على مراده .
بدر الدين زركشى مىنويسد :
التفسير علم يعرف به فهم كتاب اللّه المنزل على نبيّه محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و بيان معانيه و استخراج احكامه و حكمه . « 3 »
با توجه به آنچه گذشت مىتوان چنين گفت :
تفسير قرآن ، علمى است كه هدف آن كشف مقاصد خداوند متعال از خلال كلام او قرآن مجيد است .
حاصل اين تعريف آن است كه مفسر كلام الهى به استناد يك سلسله اصول و مبانى تثبيت يافته و در پرتو ابزارها و روشهاى مناسب ، در پى رهيافتى تازه و نتايجى نو از مفاهيم نهفته در آيات تشريعى خداوند است . همان گونه كه دانشمند طبيعت
هامش
( 1 ) لسان العرب ، ج 5 ، ص 55 .
( 2 ) مفردات راغب .
( 3 ) البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 13 .