2 - معارف بىمانند از پيامبر امّى
تمام كتابها و نوشتههايى كه پروردهء فكرى و نبوغ ذهنى انسان است ، قلمرو دانشها و معرفتهاى محدود ، و نشانگر آگاهيهاى نسبى و محدود پديد آرندگان آنها است .
تاكنون تجربه تاريخى بشر گزارشى نداده است كه مكانيسم نبوغ ذهنى يك انسان ، آگاه از تمام اسرار هستى باشد و در همه حوزههاى دانش ، آخرين سخن را بگويد .
بلكه هر يك از دانشمندان ، به كاستى دانستههاى خويش و گستردگى حوزهء مجهولات خود اعتراف نمودهاند .
اما در زير اين گنبد دوّار يك كتاب است كه جولانگاه بىكرانگىهاست و وسعت و تنوع موضوعات آن مرز ناشناس است . اين بروشور كامل ، همان قرآن ارجمند است كه آفريدگار انسان جهت بهرهگيرى بهين كالاى وجود او براى وى فرستاده و در آن از شرح هيچ نكتهاى كه لازمه رهيابى او به سوى مقصد كمال است فرو گذار نكرده است :
وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ
. « 1 » قرآن مجموعهاى پر برگ و بار از معارف مورد نياز بشر در زمينههاى گوناگون فكرى ، اعتقادى ، بينشهاى بنيادى پيرامون آغاز و فرجام عالم و آدم و نظامهاى رفتارى همه جانبه انسان در جنبههاى زندگى فردى و اجتماعى ، مادى و معنوى ، دنيوى و اخروى است . بىگمان تنها استخراج و دستهبندى موضوعات مدوّن در قرآن از عهده يك فرد بيرون است .
امروز پس از گذشت قرنها از تاريخ نزول قرآن و رشد و توسعه چشمگير فرهنگ و دانش انسان در حوزههاى گوناگون معارف ، هيئتهاى بزرگ علمى دنيا در رشتههاى مختلف ، علوم مربوط به خداشناسى ، انسان شناسى و طبيعت شناسى و جز آن با امكانات بسيار گسترده و همكارى يكديگر به مطالعه و تدوين مىپردازند .
اما با اين همه ، خود معترفند كه رهاورد علمى ايشان در كنار عظمت معارف قرآن ناچيز است .
هامش
( 1 ) نحل / 89 .