كتابهايى چون خرافة المتافيزيقا در دانشكدهء ادبيات و تاريخ عرب كه او در آن جا تحصيل مىكرد « 1 » نيز اين مدعا را قوّت مىبخشد . « 2 »
احمد خلف اللّه شبهاتى را كه ملحدان و مبشران دربارهء قصههاى قرآن مطرح كردهاند ، « 3 » مايهء طعن بر اسلام تلقى مىكند و مىكوشد تا آنها را پاسخ گويد . ركن اصلى اعتراض آنها ناهمخوانى داستانها با تاريخ است .
او نيز با استناد به برخى ويژگىهاى قرآن و روشن بيانى آن ، « 4 » نتيجه مىگيرد كه ضرورت ندارد كه حتما آن چه در قرآن آمده ، در خارج نيز تحقق يافته باشد ، به ويژه آن كه هدف و مقصد قرآن بيان تاريخ نيست . « 5 » و تصريح مىكند كه حرجى بر اين سخن كه قرآن متضمن اساطير و افسانهها است ، نمىباشد ؛ چرا كه اين گفته با نصى از نصوص قرآن تعارض ندارد . « 6 »
نگرش جنجال برانگيز اين كتاب به داستانهاى قرآن ، موجب شد تا در تفاسير ديگر نيز به اين موضوع پرداخته شود و قصههاى قرآن يكى از موضوعات مهم در تفاسير جديد به شمار آيد . « 7 »
اثرپذيرى از كلام مسيحيت ، بسيار گسترده بوده و رسيدگى به آن نيازمند تأملى دقيق و شناختى تطبيقى از هر دو جريان در غرب و جامعهء مسلمانان است ، به ويژه آن كه راهيابى برخى ديدگاههاى متكلمان مسيحى به استدلالهاى بنيادين كلامى و تفسيرى و رواج و شيوع آنها در ميان برخى نويسندگان اسلامى ، بازشناسى آنها را دشوارتر مىسازد . در اين جا به دو نمونه اشاره مىكنيم و مىگذريم :
1 - نويسندگان مسلمان متأخر ، در بحث از نبوت ، به تعليل ختم نبوت مىپردازند و در اين استدلال خود ، به تقسيم تاريخى دورههاى رشد فكرى بشر استناد مىكنند و
هامش
( 1 ) . محمد البهى ، الفكر الاسلامى الحديث وصلته بالاستعمار الغربى ، ص 306 .
( 2 ) . عمر بن ابراهيم رضوانه ، آراء المستشرقين حول القرآن الكريم و تفسيره ، ص 632 - 635 .
( 3 ) . عفت محمد الشرقاوى ، الفكر الدينى فى مواجهة العصر ، ص 313 و 314 ؛ فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، منهج المدرسة العقلية الحديثة فى التفسير ، ص 447 .
( 4 ) . عفت محمد الشرقاوى ، الفكر الدينى فى مواجهة العصر ، ص 314 - 317 .
( 5 ) . فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، منهج المدرسة العقلية الحديثة فى التفسير ، ص 445 و 446 .
( 6 ) . عبد المجيد عبد السلام المحتسب ، اتجاهات التفسير فى العصر الحديث ، ص 223 .
( 7 ) . فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، منهج المدرسة العقلية الحديثة فى التفسير ، ص 448 - 461 ؛ عفت محمد الشرقاوى ، الفكر الدينى فى مواجهة العصر ، ص 307 - 328 .