البته مفسران نمونه در بحث از تجرد ملائكه تصريح مىكنند كه « تحقيق از اين مسأله نيز فايدهء زيادى در بر ندارد . » و مىافزايند :
مهم آن است كه ما فرشتگان را به اوصافى كه قرآن و روايات مسلّم اسلامى توصيف كرده ، بشناسيم و آنها را صنف عظيمى از موجودات و الا و برجستهء خداوند بدانيم ، بىآن كه مقامى جز مقام بندگى براى آنها قائل باشيم . « 1 »
اكنون بايد پرسيد كه اين فرشتگان چه نقشى در عالم هستى بر عهده دارند ؟ قرآن كريم در آياتى وظايف متنوعى را براى اين موجودات گرانقدر برمىشمارد . مفسران نمونه با اشاره به برخى روايات ، تعداد ملائكه را بسيار زياد و خيلى بيش از انسانها دانسته ، « 2 » با اشاره به آيات ، وظايف گوناگونى را براى آنها ذكر مىكنند . « 3 » تعدادى حامل عرشند ، گروهى مدبرات امرند ، دستهاى مأمور قبض ارواحند ، برخى حافظ انسان از خطراتند « 4 » و برخى ديگر مراقب اعمال بشرند ، « 5 » عدهاى مأمور عذابند و جمعى ديگر امدادگران الهى ، تعدادى نيز مبلغ وحى و كتب آسمانىاند . ايشان اين مسئوليتهاى مختلف را به طور كلى در دو دسته اين گونه جمعبندى مىكنند : بعضى از ملائكه در امر وحى و تشريع هستند و بعض ديگر مأمور به تدبير عالم تكوين مىباشند . « 6 » اما هيچ گونه توضيحى نمىدهند كه فرشتگان چه سان به تدبير عالم تكوين مىپردازند و ارتباط آنان با پديدهها در كنار علل مادى و طبيعى آنها چگونه است .
آنان در اين بخش از تفسير خود ، به ظاهر آيات و برخى روايات استناد مىكنند و از وارد شدن به مباحث فلسفى مىپرهيزند ، جز آن كه در تفسير آيهء 9 سورههاى انفال و احزاب ، به تفصيل از چگونگى دخالت ملائكه در جنگ بدر سخن مىگويند . ايشان پس از نقل قول عدهاى از مفسران كه به استناد ظاهر اين آيات و برخى روايات معتقدند كه فرشتگان مستقيما وارد صحنهء نبرد شدند و با سلاحهاى مخصوص خود ، به لشكر دشمن حمله كردند و عدهاى از آنها را به خاك افكندند ، به قرينهء دنبالهء آيات و نيز با توجه
هامش
( 1 ) . همان ، ج 18 ، ص 177 ؛ نيز ج 11 ، ص 255 - 256 .
( 2 ) . همان ، ج 18 ، ص 175 .
( 3 ) . همان ، ص 174 .
( 4 ) . همان ، ج 10 ، ص 142 .
( 5 ) . همان ، ج 5 ، ص 274 ؛ ج 22 ، ص 247 - 250 .
( 6 ) . همان ، ج 4 ، ص 166 و 167 ؛ ج 18 ، ص 166 .