اين كه در آن قرار گرفته « 1 » و هيچ سرنهانى در آسمان و زمين وجود ندارد مگر اينكه در آن آمده است « 2 » .
البته به گفته خود قرآن ، لوح محفوظ و كتاب مكنون « 3 » جايگاه قرآن است و اين مىرساند كه نوعى سنخيت ميان اين دو وجود دارد و اگر در اينجا به اتحاد ظرف و مظروف نظر بدهيم كار گزافى نكردهايم ( دقت كنيد ) .
علاوه بر آياتى كه خوانديم آيات ديگرى در قرآن وجود دارد كه ناظر به همين مطلب است مثلا در آيهاى پس از بيان اين حقيقت قابل دقت و تعمق كه تمام حيوانات روى زمين و پرندگان آسمان امتهائى مانند شما هستند ، مىگويد :
ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ
« 4 »
ما در كتاب ، هيچ چيز را فروگذار نكرديم .
به احتمال زياد منظور از « كتاب » در اين آيه همان قرآن است و اينكه بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه منظور از آن ، كتاب آفرينش باشد احتمال بعيدى است زيرا اطلاق كتاب به عالم آفرينش در قرآن نيامده بلكه كتاب يا به معنى مكتوب كه شامل قرآن و ساير كتب آسمانى و نامه است آمده و يا به لوح محفوظ اطلاق شده است البته از عالم آفرينش و پديدههاى هستى به عنوان « كلمه » و « كلمات » ياد شده است ولى بحث ما در واژه « كتاب » است .
همچنين در آيه ديگرى مىفرمايد :
وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ
« 5 »
هامش
( 1 ) - لا رطب و لا يابس الا فى كتاب مبين ( سوره انعام ، آيه 59 ) .
( 2 ) - و ما من غائبته فى السماء و الارض الا فى كتاب مبين ( سوره نحل ، آيه 75 ) .
( 3 ) - بل هو قرآن مجيد فى لوح محفوظ ( سوره بروج ، آيه 22 ) .
( 4 ) - سوره انعام ، آيه 38 .
( 5 ) - سوره كهف ، آيه 54 .