رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
« 1 »
( موسى و هارون گفتند ) پروردگار ما كسى است كه خلقت هر چيزى را به او عطا نمود و آنگاه هدايت كرد .
سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
« 2 »
پاكيزه بدار نام پروردگار برتر خود را ، آن كس كه آفريد سپس راست كرد و تقدير نمود سپس هدايت كرد .
در اثر همين نوع هدايت است كه هر موجودى جايگاه خاص خود را در طبيعت دارد و بخصوص گياهان و حيوانات با راههاى تغذيه و دفاع از خود آشنا هستند و حيوانات به كمك غرائز خود راه زندگى خود را مىپيمايند و حتى انسان نيز در اين نوع از هدايت با موجودات ديگر شريك است و بچهاى كه از رحم مادر پا به دنيا مىگذارد در جستجوى غذا براى حفظ حيات خويش است و با گريه كردن ، ناملائمات را به پدر و مادر خود خبر مىدهد .
2 - هدايت عقلى :
خداوند علاوه بر هدايت تكوينى ، انسان را به نوع ديگر از هدايت ممتاز كرده و آن هدايت عقلى است . عقل و انديشه كه از نعمتهاى اختصاصى انسان در برابر حيوانات ديگر است ، مانند چراغى راه زندگى را روشن مىكند و انسان در تمام مراحل زندگى خود با چيدن چند مقدمه در كنار هم ، به نتيجههائى مىرسد كه تا آن زمان از آن بىخبر بوده است و به مدد عقل راه بهتر زيستن و استفاده از نيروهاى طبيعى را به دست
هامش
( 1 ) - سورهء طه ، آيه 50 .
( 2 ) - سورهء اعلى ، آيات 1 - 3 .