1 - انسان فقط دربارهء خودش مىتواند توبه بكند و از طرف كس ديگرى نمىتوان توبه كرد اما استغفار اعم است و انسان هم مىتواند براى خودش و هم براى كس ديگر استغفار كند . در اين باره آيات و روايات بسيارى داريم :
وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً
« 1 »
اگر آنها هنگامى كه به نفسهاى خود ظلم كردند پيش تو بيايند و از خدا طلب آمرزش كنند و پيامبر هم براى آنها طلب آمرزش كند ( استغفار كند ) خدا را توبهپذير و بخشنده مىيابند .
قالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
« 2 »
گفت : به زودى براى شما از خدا طلب آمرزش ( استغفار ) مىكنم كه او آمرزنده و مهربان است .
همچنين در روايات بسيارى دربارهء استغفار كردن براى پدر و مادر و مؤمنين و يا استغفار كردن فرشتگان براى افراد بخصوص سخنان گوناگونى آمده است .
2 - در توبه عدد و مقدار مطرح نيست ولى در استغفار گاهى عددهاى بخصوصى عنوان شده است در قرآن عدد هفتاد و در روايات عددهاى صد ، هفتاد ، بيست و پنج و مانند آنها آمده است :
إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ
« 3 »
اگر براى آنها هفتاد بار استغفار كنى خداوند آنها را نمىبخشد .
هامش
( 1 ) - سوره نساء ، آيه 64 .
( 2 ) - سوره يوسف ، آيه 98 .
( 3 ) - سوره توبه ، آيه 80 .