بالاخره مسؤوليت خود را در برابر حق بشناسد ، چنين جامعهاى صعود مىكند و قابليت بقا مىيابد . در مقابل ، اگر جامعهاى با ارادهء الهى رابطهء سلبى داشته باشد و امكانات خود را نه در راه رسيدن به تكامل انسانى ، بلكه در راه هوسهاى زودگذر قرار بدهد ، چنين جامعهاى دير يا زود تاوان اين انحراف از مسير حق را خواهد داد و دچار سرنوشت شومى خواهد شد .
قرآن كريم با ترسيم صحنههاى مهيّج و نمونههاى عينى از آنچه كه بر پيشينيان گذشته است ، سنتها و نواميس الهى را آويزهء گوش انسانها مىسازد و تذكر مىدهد كه تاريخ آئينهاى است كه عينيت يافتن و حتمى بودن سنتهاى الهى را به خوبى مىنماياند .
نكتهء مهم اينكه قرآن با بيان اين مطلب و ارائهء نمونههاى عينى آن از اين سنّتها يك انگيزهء ديناميكى مىسازد و از انسان مىخواهد كه با توجه به اين سنن ، جامعهء خود را اصلاح كند و سرنوشت خوبى براى خود رقم بزند ؛ درست مثل قوانين طبيعى كه با كشف آن و آگاهى از خواص اشياء مىتوان نيروهاى عظيمى را به خدمت گرفت و از آن در جهت بهبود زندگى و ايجاد رفاه و آسايش بهرهگيرى نمود . مثلا نيروى آب و سيل اگر به صورت صحيحى در پشت سدها مهار شود مىتوان از آن در جهت بهبود زندگى استفاده كرد و توربينهاى بزرگى را به حركت درآورد و از نيروى برق آن استفاده نمود و همچنين آب را به نقاط مرتفع رسانيد و به كشاورزى رونق داد ؛ اما اگر اين نيروها مهار نشود ، نه تنها نفعى به حال بشر نخواهد داشت بلكه چه بسا باعث خرابيهاى بسيار نيز گردد .
براى استفاده از اين نيرو بايستى اول آن را شناخت و كشف كرد و سپس راههاى استفاده از آن را به دست آورد و همينطور است نيروى اتم و نيروى الكتريسيته و . . .
همچنين با كشف خواص اشياء و تركيب صحيح آنها با يكديگر مىتوان در معالجهء امراض خود و در آسان كردن بسيارى از سختيها و حل بسيارى از مشكلات از آن بهره گيرى نمود . انسان امروز با كشف قسمتهائى از قوانين حاكم بر طبيعت توانسته است بسيارى از غيرممكنها را ممكن سازد : در هوا پرواز كند ، ساعتها زير آب بماند ، همديگر را از فاصلههاى بسيار دور ببينند و سخن يكديگر را بشنوند و هزاران مثال ديگر .
سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 308
مساهمون: يعقوب جعفرى
ص٣٠٨