انديشيدن به وسيله آنها انجام مىگيرد و انسان به وسيله چشم و گوش كه كانالهاى ارتباطى ميان او و جهان خارج است سوژه را دريافت مىكند و با عقل آنها را مىسنجد و نتيجهگيرى مىكند :
قُلْ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ
« 1 »
بگو خداست آنكه شما را آفريد و براى شما گوش و ديدهها و قلبها قرار داد ، اندك است آنچه سپاس مىگزاريد .
نوع دوم : ابزارى كه در بيرون از ذات انسانى است مانند سرگذشت پيشينيان و يا گفتههاى ديگران كه بايد آنها را شنيد و روى آنها انديشيد .
فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
« 2 »
قصهها را بازگو كن شايد آنها بينديشند .
فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ
« 3 »
پس مژده بده بندگان مرا آنها كه سخن را مىشنوند و سخنى را كه بهتر است پيروى مىكنند آنان همان كسانى هستند كه خدا آنها را هدايت كرده و آنان همان صاحبان خردها هستند .
همچنين خداوند در قرآن كريم موضوعاتى را براى انسان پيشنهاد مىكند كه روى آنها بينديشند تا به نتايج مطلوب برسند موضوعات پيشنهادى قرآن از منظومه شمسى
هامش
( 1 ) - سوره ملك ، آيه 23 .
( 2 ) - سوره اعراف ، آيه 176 .
( 3 ) - سوره زمر ، آيه 18 .