أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً
« 1 »
آيا در قرآن تدبر نمىكنند ؟ اگر قرآن از جانب غير خداوند بود در آن اختلافات بسيارى مىيافتند .
البته معلوم است كه منظور از نبودن اختلاف در قرآن ، نفى تناقض در ميان مطالب قرآن و نبودن اختلاف و تضاد در ميان موضوعات مطرح شده در آن است ولى اختلافاتى مانند اختلاف در كوتاهى و بلندى آيات و يا اختلاف قرائات و يا اختلاف در درجهء فصاحت و بلاغت آيات ، در قرآن وجود دارد ولى دليل بر سستى و ضعف نيست همچنين مسئله وجود ناسخ و منسوخ در قرآن ربطى به وجود اختلاف در آيات ندارد زيرا كه آيات منسوخه ديگر از نظر معنى و محتوا به كنار گذاشته شدهاند و مدت آنها موقتى بوده و آن مدت به سر آمده است بنابراين آيات منسوخه را نمىتوان در مقابل آيات ناسخه قرار داد زيرا آن آيات ديگر داراى حكم معتبر نيستند و از اول آن آيات براى مدت معينى نازل شده بودند وقتى آن مدت تمام شد ديگر نبايد آنها را با آيات ناسخه در عرض هم قرار داد .
و نيز آياتى كه داراى عموم هستند و بعضى از آيات آنها را تخصيص مىدهند اين گونه آيات نيز ميان هم اختلاف و تناقض ندارند بلكه وجود مخصص دليل بر آنست كه از اول عموميت عام اراده نشده است .
بهرحال آنچه مسلم است اينستكه با وجود اينكه آيات قرآنى در مقاطع مختلف و در حالتهاى گوناگون و در طول بيست و سه سال نازل شده است ، هيچگونه تضاد و تناقضى ميان آيات و مطالب آن وجود ندارد و اين خود يكى از نشانههاى بارز حقانيت قرآن است و به روشنى دلالت بر اين مىكند كه قرآن از جانب آفريدگار جهان است .
هامش
( 1 ) - سوره نساء ، آيه 82 .