3 - 4 - مد لازم مثقّل حرفى
آن است كه حرف مدى و سكون ( لازم مدغم ) هردو در يك حرف قرار داشته باشند . اين حالت را فقط مىتوان در حروف مقطعه اوايل سورهها يافت « 1 » . مثل :
حرف لام در ( الم ) ( الف لآم مّيم ) و « طسم » ( طا - سين - مّيم ) .
4 - 4 - مد لازم مخفّف حرفى
مدّى است كه حرف مدى و سكون ( لازم مظهر ) در يك حرف جمع شوند . مثل حرف ميم در « الم » و « طسم » و « حم » و حرف نون در « ن و القلم » و حرف سين در « يس » و حرف ص در « ص و القرآن » و حرف ق در « ق و القرآن » كه به صورت زير خوانده مىشوند :
الف لآم ميم - طاسين ميم - حاميم - ياسين - نون - صآد - قآف
تذكر : در صورت وصل « الم » آيهء اول سورهء آل عمران به آيهء دوم آن
( اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ )
حرف « م » حركت فتحه « 2 » به خود مىگيرد و مد آن به دو وجه ( طول و قصر ) « 3 » جايز است خوانده شود .
وجه طول ، لازم بودن سكون ميم در ( الم ) است و لو اينكه در هنگام وصل موقتا حركت فتحه بر آن عارض مىشود و دليل قصر ، از بين رفتن سكون لازم است كه در
هامش
( 1 ) - حروف مقطعه در آغاز 29 سورهء قرآن آمده است و هر حرف به صورت جداجدا ( دو حرفى و سه حرفى ) خوانده مىشود . در تفاسير معانى مختلفى براى اين حروف ذكر كردهاند كه براى مزيد معلومات به آنها مراجعه شود .
( 2 ) - چون فتحه اخف حركات است و نيز با وجود آن تغليظ و تفخيم لام در اسم جلاله ( اللّه ) رعايت مىشود .
( 3 ) - اصطلاحات طول ، توسط و قصر به ترتيب به معناى مقدار ( شش ، چهار و دو حركت مد ) مىباشد كه فوق توسط اندازه پنج حركت است .