ندارند و از اهميت زيادترى برخوردارند ، كه هشت صفت دانسته است « 1 » . اين صفات ، عبارتاند از : قلقله ، صفير ، خفاء ، لين ، انحراف ، تكرير ، تفشى و استطاله .
ولى در بعضى از كتب ، صفات فرعى حروف را بيشتر از اين تعداد ذكر كردهاند .
تذكر : در برخى كتب تجويدى صفات ذاتى فرعى را صفت عارضى ( در مقابل صفت ذاتى ) ناميدهاند كه صحيح نيست ، چرا كه صفات غيرمتضاد فرعى نيز صفات اصلى مىباشد .
1 - صفير
صفير صوتى است ادامهدار شبيه صداى پرنده و اختصاص دارد به حروف « اسلى » ( س ص ز ) كه از بين سر زبان و دندانهاى ثناياى بالا و پايين خارج مىشود .
« ص » صوتى شبيه صداى گنجشك ، « س » صداى ساده و معمولى و « ز » آوازى مانند زنبور دارد . حرف « ص » به علت داشتن صفات قوى نسبت به دو حرف ديگر صوت قوىترى دارد .
كلمات زير را با دقت چندبار تلفظ كنيد :
اسلم - اسّس - اصدق - الصّيد - صلصال - وزر - الزّبد
تذكر : بايد دقت كرد كه در رعايت صفت صفير زيادهروى نشود تا صداى بلند و قوى مثل سوت و شبيه آن در حروف مذكوره ايجاد شود بلكه رعايت تعادل در آن لازم است .
2 - قلقله
به معناى اضطراب و جنبش و در اصطلاح عبارت است از : تحرك و جنبش
هامش
( 1 ) - النشر ، ج 1 ، ص 5 - 203