باب چهارم : ابتدا
ابتدا فقط اختيارى است بر خلاف وقف كه گاهى اختيارى و گاهى اضطرارى است . و ابتدا روا نيست مگر در صورتى كه خلاف معناى مقصود پيش نيايد .
مثالهايى دربارهء ابتدا
در صورت وقف بر كلمه
فَسَوَّاهُنَّ
: در آيه 29 سوره بقره
هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ . . .
، بايد از
خَلَقَ لَكُمْ
و يا از
ثُمَّ اسْتَوى
اعاده گردد نه از
إِلَى السَّماءِ
چرا كه تعلق لفظى و معنوى بين دو جمله برقرار است .
2 - وقف بر
يَرْزُقُكُمْ
( فاطر / 3 ) در
يا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ . . .
كه بايد از
هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ
ابتدا شود ، و اگر از
غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ
ابتداء كند معنى فاسد و غير مقصود را تداعى خواهد كرد .
3 - و اگر از اين جملات
عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ
« 1 » ،
الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ
« 2 » ،
إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ
« 3 » ،
هامش
( 1 ) -وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ . . .( توبه / 30 ) .
( 2 ) -وَ قالَتِ النَّصارى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ( توبه / 30 ) .
( 3 ) -لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ . . .( آل عمران / 181 ) .