رسانيدن غرض دينى فرو نگذاشته است .
و عنصر دقّت ، براى آنكه هدف از اين تصوير را كاملا روشن ساخته است .
و عنصر جمال ، براى اينكه سرعت و شتاب برق آساى آن از چيزهائى است كه خيال را به نشاط و حركت در مىآورد . « 1 »
در ساير تمثيلات قرآنى نيز از عناصر و پديدههاى طبيعى ، بهرههاى فراوان برده شده و بديهى است كه « استفاده از مثالهاى طبيعى هرگز كهنه نمىشود و براى همه مردم و در هر سن و شرايطى كه باشند قابل فهم است . » « 2 »
دكتر احمد بدوى مىگويد :
« اوّلين چيزى كه در خصوص تشبيهات قرآنى جلب توجّه مىنمايد آن است كه قرآن عناصر تشبيهات خود را از طبيعت اخذ نموده است و اين امر نيز رمز جاودانگى قرآن و عموميّت آن براى تمامى مردم بشمار مىآيد . لذا قرآن باقى است تا طبيعت باقى است . . . بدين ترتيب در قرآن تشبيهى به چشم نمىخورد كه تنها برخى از افراد از زيبائيها و لطافتهاى آن بهره جويند و ديگران از آن محروم باشند » « 3 » لذا - همانگونه كه در مباحث قبل نيز اشاره داشتيم - تمثيلات قرآن را مىتوان به نمايشگاهى تشبيه كرد كه در آن از تمام مظاهر و پديدههاى هستى نمونههائى چند ، ارائه گرديده و از هر يك از جلوههاى طبيعى آفاق بيكران هستى ، تابلوهاى رنگارنگ و خيره كنندهاى در معرض ديد همگان قرار داده كه منظرههاى باشكوه و چشم اندازهاى بديع آن ، پاى روح انسان را به طبيعت باز نموده و او را به نظاره اين همه لطائف و ظرائف فرا مىخواند .
امّا بر خلاف چشم اندازهاى موقّت و زودگذر ، اين نمايشگاه دائمى و بين المللى است ، كه چشم و دل انسانها - در تمامى عصرها و نسلها - از نظاره به منظرههاى
هامش
( 1 ) . تصوير فنّى در قرآن ، ص 179 و 180 ، با تلخيص .
( 2 ) . تفسير نور ، ج 1 ، ص 529 .
( 3 ) . من بلاغة القرآن ، ص 196 . به نقل از : جماليات المفردة القرآنية ، ص 127 .