و رنج فراوان ، و اين عجيبترين سيماها است كه الفاظ مىتوانند نقش بزنند : شخص زندهاى است تشنه ، دو دست خود را بااشتياق تمام دراز كرده به سوى آب ، و آب هم نزديك و در دسترس اوست ، مىخواهد آب را نزديك لبانش برساند ، امّا نمىتواند و حال آنكه اگر اندكى دستش را دراز مىكرد مىتوانست . « 1 »
3 - در جاى ديگر ، قرآن مىخواهد بيان كند : آنان كه كافر شدند ، در پيشگاه خدا هرگز به پذيرش چيزى نايل نخواهند شد ، و هرگز روى بهشت برين را نخواهند ديد ، و مىخواهد بيان كند كه قبول شدن و داخل در بهشت شدن براى كافران يك امر ناممكن است و محال .
امّا اسلوب تصوير فنّى و نمايش هنرى قرآن ، اين معانى را در سيماى زير نشان مىدهد :
إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِياطِ ، وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ
« 2 » « كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند ، و در برابر آن تكبّر ورزيدند ( هرگز ) درهاى آسمان به رويشان گشوده نمىشود و ( هيچ گاه ) داخل بهشت نخواهند شد مگر اينكه شتر ( يا طناب ضخيم ) از سوراخ سوزن بگذرد ! اين گونه گنهكاران را جزا مىدهيم ! » اين بيان تو را آزاد مىگذارد تا در خيالت سيمايى براى گشودن درهاى آسمان نقش بزنى ، و سيماى ديگرى را هم براى عبور يك طناب ضخيم در سوراخ سوزن خياطى ترسيم كنى ، و قرآن از ميان اسامى كه براى طناب ضخيم ( در عربى ) وجود دارد ، اسم « الجمل » را ( كه معناى شتر هم مىدهد ) به خصوص در اين مقام برمىگزيند و حس را
هامش
( 1 ) . تصوير فنى در قرآن ، ص 63 و 64 . و بنگريد به : تفسير فى ظلال القرآن ، ج 4 ، ص 2051 و 2052 .
( 2 ) . اعراف / 40 .