يَسْتَوِيانِ مَثَلًا ، الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ .
« 1 »
در آيه قبلى ، سخن از آسمان و زمين بود كه اگر خدايان متعدد بودند ، عالم به تباهى كشيده مىشد و اراده خدايان ، عالم را از يك سوئى منحرف مىساخت و هر يك را به راه خود مىكشيد كه منجر به فساد و ويرانى مىشد .
امّا در آيهء اخير سخن از يك انسان مملوك است . اگر اين انسان ، مالك واحدى داشته باشد كه با يك اراده در او تصرّف و امر و نهى كند ، نزاع و تخاصم در او نيست و او با آرامش و يكدل و يك جهت ، كار خود را دنبال مىكند . و چنين است مؤمن كه خداى واحد را معتقد است و به ارادهء او حركت مىكند و به امر و نهى او تسليم است و دچار سردرگمى و تحيّر و گمراهى و بىهدفى نيست . اما اگر يك انسان ، مملوك چند شريك باشد كه هر كدام به دلخواه خود ، او را امر و نهى مىكنند و به هر سو مىخواهند مىكشند ، اين انسان سردرگم و بلاتكليف همواره دستخوش تحيّر و اضطراب است . مشركان نيز چنيناند ، چرا كه به تعدّد منابع قدرت و تصميمگيرى معتقدند . نمىدانند سرشان به چه بالينى است و تسليم كداميك از خدايان باشند .
آنها انسانهائى هستند بىاراده و استقلال رأى و يا جامعهاى پراكنده دستخوش تشتّت عقيده و نابسامان و بدون جهتگيرى واحد . « 2 »
همچنين در برخى آيات ، هنگامى كه خداى متعال از عظمت قرآن ياد كرده مىفرمايد :
إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا
« 3 »
هامش
( 1 ) . زمر / 29 : خداوند مثالى زده است : مردى را كه مملوك شريكانى است كه دربارهء او پيوسته با هم به مشاجره مشغولند ، و مردى كه تنها تسليم يك نفر است آيا اين دو يكسانند ؟ ! حمد مخصوص خداست ولى بيشتر آنان نمى دانند .
( 2 ) . پژوهشى در تبليغ ، ص 473 .
( 3 ) . مزّمل / 5 : ما به زودى سخن سنگينى به تو القا خواهيم كرد !