ترغيب و تحذير ، مدح و ذم ، خوف و رجاء و . . . در كنار هم گرد آورده است .
و در آخرين مثال ، تصويرى غم زده و تأسّف بار از حال كسانى ارائه نموده كه پس از زحماتى فراوان ، نتيجه و ثمره كارهاى خود را در حالى از دست مىدهند كه بيشترين نياز را به آن دارند ، و در اين حال هالهاى از حسرت و اندوه مرگبار آنان را احاطه مىنمايد .
جالب است كه در اين تمثيل از مؤثّرترين عواطف انسانى استفاده شده ، يعنى از :
عاطفهء پدرى ، آن هم در حالت پيرى و از كارافتادگى ، در حالى كه فرزندان كوچك و ناتوان نيز گرداگرد او را حلقه زدهاند ، تا نشان دهد چنين فردى با اين همه عجز و ناتوانى در حالى كه تنها راه تأمين زندگى او باغى بيش نيست ، چه حالى پيدا خواهد كرد اگر گردبادى سوزان ناگهان از راه برسد و باغ او را كه تمام سرمايهء اوست بسوزاند و آتشى به خرمنگاه روح او بيفكند و سرمايهاى جز غم و اندوه برايش به ارمغان نگذارد ! اين تمثيل با تصويرهاى بديع و صحنههاى شگفت خود ، آنچنان تأثيرى بر اعماق روح آدمى بجاى مىگذارد كه او را گرچه در نهايت غفلت و سركشى بسر برد و از طريق بندگى سرباز زده باشد نهيب زده و به سرنوشت كردارهاى ناشايست خود توجّه و آگاهى مىبخشد .
در مجموع مىتوان گفت اين تمثيلات چهارگانه با استفاده از روشهايى مناسب ، نتايج و آثار تربيتى متعددى را به دنبال دارند كه از جملهء اين روشها و آثار مىتوان به موارد ذيل اشاره نمود :
1 - بهرهگيرى دقيق و حكيمانه قرآن از تمامى تمايلات و عواطف و غرايز بشرى در كنار هم و به صورت متعادل و هماهنگ .
2 - برانگيختن احساسات و تهييج عواطف و سوق دادن آنها به سوى رشد و كمال .
3 - بهرهگيرى از روشهاى مناسب و متنوّع براى علاج و اصلاح تمامى نفوس بشرى ؛
تمثيلات قرآن ( فارسى ) — صفحة 284
مساهمون: حميد محمد قاسمى
ص٢٨٤