در اين مثال به خوبى نقش تربيتى تشويق و ترغيب به انفاق و مدح و ثناگوئى از انفاق كنندگان در راه خدا را مىتوان مشاهده نمود كه در اين ميان ، ضمن بزرگداشت و تجليل از كار نيك آنان ، آداب انفاق را نيز به نيكى بدانها گوشزد نموده است .
در مثال دوّم ، از ضايع نمودن انفاقها بخاطر منّت گذاردن بر ديگران و رياكارى و خودنمايى نهى نموده و عمل اين دسته افراد را به قطعه سنگى سخت تشبيه نموده كه بر آن قشر نازكى از خاك باشد و بذرهايى در اين خاك افشانده شود ، امّا ناگهان باران تندى ببارد و آن قشر نازك خاك را همراه بذرها بشويد و پراكنده سازد .
آرى ، اين مثال كسانى است كه از تلاشهاى خود سودى نبرده و انگيزههاى آميخته با رياكارى و خودنمايى ايشان همچون سيلى ايمانشان را در هم ريزد .
به اين ترتيب ، اين مثال نقش تربيتى شايانى در بازدارندگى انسان از رويكرد به اعمالى كه چهرهاى از خيرخواهى و نيكوكارى دارند ، امّا ريشهء ثابت و پابرجايى نداشته و حوادث زندگى به زودى پرده از باطن آنها برداشته و ماهيّت آنها را برملا مىسازد ، ايفا مىكند .
امّا مثال سوم ، تصويرى را درست در نقطهء مقابل تصوير مثال دوّم ترسيم نموده و از انفاقهايى كه ريشه در اخلاص و عواطف انسانى داشته و تنها براى خشنودى خدا و تثبيت ملكات انسانى صورت پذيرفته و شائبهاى از ريا و خودنمايى آن را آلوده نساخته ، سخن به ميان آورده و عمل اين افراد را به باغ مستعدّ سرسبز و خرّمى تشبيه نموده كه بارانهاى درشت و نافع به آن برسد و دو چندان ميوه دهد ، و يا مقدار كمى از آب نيز براى آن محصولى فراوان و پر بركت به دنبال آورد ، و بدينسان باغ را همواره غرق در نعمت و شادابى و طراوت نمايد .
بىگمان ، قرآن كريم با كنار يكديگر قرار دادن اين دو تصوير ، زمينه مناسبى را براى مقايسهء آن دو با هم فراهم آورده و با اين كار اهداف و آثار تربيتى گوناگونى را همچون :
تمثيلات قرآن ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: حميد محمد قاسمى
ص٢٨٣