اگر اين آيه را با آيه ديگرى مطابقت دهيم كه مىفرمايد :
وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا
« 1 » « و ما هرگز « قومى را » مجازات نخواهيم كرد ، مگر آنكه ( در ميانشان ) پيامبرى مبعوث كرده باشيم . »
به وضوح در مىيابيم كه مثالها ، خلاصه و عصاره رسالت پيامبران الهى هستند ، چرا كه عذاب ، امّتى را كه برايشان مثالهاى بيدار كننده ايراد نگرديده در برنخواهد گرفت همچنان كه اگر امّتى در معرض تبليغ انبياء نبوده باشد مشمول عذاب نخواهند بود . و اين يعنى نقش مهمّ و تعيين كننده مثالها در دعوت انبياء .
و از سوى ديگر معلوم مىشود كه سرپيچى از مثالهايى كه قرآن در جهت عبرت آموزى و پند پذيرى انسانها ايراد نموده ، همانا سرباز زدن از رسالت انبياء و شانه خالى كردن از فرامين الهى است كه نتيجهاى جز عقوبت و قهر الهى به دنبال نخواهد داشت . « 2 »
به هر جهت ، تمثيلات قرآنى را نبايد تنها به منزلهء يك ابزار تربيتى ساده قلمداد نمود ، بلكه آن را بايد از مهمترين و مفيدترين ابزارهاى تربيتى دانست كه بيشترين تأثير را در مخاطبين داشته و در طريق صلاح و فلاح آدمى نقش مؤثّرى ايفا مىنمايد ، به شرط آنكه زمين وجود انسان مستعدّ اين بذرهاى پربار باشد ، تا در آن شكوفهها و گلهاى رنگارنگ و معطّر ايمان و اخلاق فاضله پرورش يابد و گرنه چنين بذرهائى در زمين شورهزار و پر خس و خار دلهاى معاندين و مخالفين ، رويش و جنبشى نمىآفريند .
وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَساراً
« 3 »
هامش
( 1 ) . اسراء / 15 .
( 2 ) . بنگريد به : الامثال فى القرآن الكريم ، محمّد جابر فياض ، ص 264 و 265 .
( 3 ) . اسراء / 82 .