مىگويند : « پروردگارا ! مدت كوتاهى ما را مهلت ده تا دعوت تو را بپذيريم و از پيامبران پيروى كنيم ! ( امّا پاسخ مىشنوند كه : ) مگر قبلا سوگند ياد نكرده بوديد كه زوال و فنايى براى شما نيست ؟ ! ( آرى شما بوديد كه ) در منازل ( و كاخهاى ) كسانى كه به خويشتن ستم كردند ، ساكن شديد و براى شما آشكار شد چگونه با آنان رفتار كرديم و براى شما مثلها ( از سرگذشت پيشينيان ) زديم ( باز هم بيدار نشديد ) ! » اين آيه شريفه اشاره مىدارد آنانى كه از مثالهاى الهى پند نپذيرفتهاند ، كسانى بودهاند كه در مراحل قبل از هيچيك از درسهاى عبرتآموز كه در پيش روى آنها قرار گرفته بود تأثير نپذيرفته بودند ، و همچنان به اعمال ننگين و ناشايست خود ادامه دادند تا آنجا كه وقتى در چنگال قهر الهى گرفتار آمدند تقاضاى فرصت و مهلت براى بازگشت نمودند ، حال آنكه به فرمودهء خداى متعال اينان كسانى هستند كه :
وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ
« 1 » « اگر ( به دنيا ) باز هم گردند به همان اعمالى كه از آن نهى شده بودند مشغول مىشوند . »
همچنين در آياتى ديگر ، خداوند سبحان اشاره مىدارد كه هيچ امّتى نبوده كه در معرض عقوبت و هلاكت قرار گيرد ، مگر آنكه پيش از آن ، بر ايشان مثالهايى عبرتآموز و هشدار دهنده ارائه گرديده ، امّا از آنجا كه آن كوردلان به هيچيك از مثلها وقعى ننهادند ، و دريچهء دل و چشم و گوش خود را بر همه حقايق بستند خداوند نيز طومار زندگى آنها را درهم پيچيد و تازيانههاى عذاب خود را بر پشت آنها نواخت .
به عنوان مثال ، خداوند متعال پس از اشاره به سرگذشت دردناك فرعونيان و قوم نوح ، عاد ، ثمود و اصحاب الّرّس مىفرمايد :
وَ كُلًّا ضَرَبْنا لَهُ الْأَمْثالَ وَ كُلًّا تَبَّرْنا تَتْبِيراً
« 2 » « و براى هر يك از آنها مثلها زديم ( و چون سودى ندارد ) هر يك از آنها را در هم شكستيم و هلاك نموديم . »
هامش
( 1 ) . انعام / 28 .
( 2 ) . فرقان / 39 .