وى در طول دوران حياتش و بر اساس ميزان آمادگى روحى او و شرايط زمانى و مكانى كه در آن بسر مىبرد ، آثار تربيتى گوناگونى ظهور و بروز پيدا مىكند .
نكته در خور توجّه آن است كه مثالهاى قرآن - همانند ديگر آيات نورانى قرآن - چنان نيستند كه تنها يك سلسله معانى خشك و خالى از مزّيت را به رشتهء الفاظى موجز و ادبى درآورده باشند و بدون توجّه به نيازهاى فكرى و روحى بشر ، تنها درصدد تحريك عواطف و احساسات انسان باشند ، آنگونه كه برخى اشعار و يا آثار هنرى چنين هدفى را تعقيب مىكنند . بلكه قرآن كريم بر خلاف آثار رمانتيك و افسانهاى نه تنها پايههاى خود را بر تخيّلات و احساسات محض بنيان ننهاده ، بلكه از هر روشى براى سوق دادن انسانها به سوى كمال و تحوّل آفرينى در آنان و بازداشتن آنها از جمود فكرى و عملى ، بهره جسته است و همين امر سبب گرديده تا قرآن را در مقايسه با ساير آثار ، به كتابى انقلابى و تحوّل آفرين و پويا تبديل نمايد ، به گونهاى كه در طول تاريخ ، هيچ كتابى را مانند قرآن نمىتوان سراغ گرفت كه پيروان خود را اين گونه دگرگون نمايد و آنها را از حضيض ذلّت به اوج عزّت برساند و نقش كيمياى آن ، مس وجود ايشان را به طلاى ناب مبدّل سازد ، و اين حقيقتى است كه حتّى دانشمندان و انديشمندان غير مسلمان نيز بدان معترفند . « 1 »
در اين ميان ، تمثيلات قرآنى را بايد يكى از ابزارها و روشهاى تربيتى منحصر به فرد براى دست يازيدن به اين مقصود به شمار آورد .
مهمترين آثار تربيتى تمثيلات قرآن عبارتند از :
هامش
( 1 ) . جان ديون پورت مىنويسد : « قرآن از نظر ادبى شاعرانهترين اثر مشرق زمين ، در برگيرنده نثرى موزون و مسجّع به بليغترين و فصيحترين صورت زبان عربى و نمونه اعلاى آن زبان و مملوّ از درخشندهترين امثال و محكمترين تشبيهات است .
سحر و جاذبهاى كه در سبك انشاى آن به كار رفته و لطف و روانى آن ، تحسين و اعجاب عرب را برانگيخت . با آيات پر طنطنهاى ، ملكوت خداوندى را تصوير مىكند آهنگ و عباراتش در ترسيم بهشت و جهنم تكان دهنده است . . . » عذر تقصير به پيشگاه محمّد و قرآن ، ص 91 .