كافران بگويند : خدا از اين توصيف چه منظورى دارد ؟ ( آرى ) اين گونه خداوند هر كس را بخواهد گمراه مىسازد و هر كس را بخواهد هدايت مىكند ، و لشكريان پروردگارت را جز او كسى نمىداند و اين جز هشدار و تذكّرى براى انسانها نيست ! » اين آيهء شريفه هدف از ذكر تعداد مأموران دوزخ را محك زدن افراد و سنجش ميزان سرسپردگى آنها در برابر كلام الهى دانسته و آن را زمينهساز بروز و ظهور صفات روحى و مشخص نمودن شايستگيها و بىلياقتيها و روشن نمودن مراتب افراد دانسته است .
سيّد قطب با اشاره به اين موضوع ، در توضيح آيه مىگويد :
« معلوم مىشود كه يك موضوع و حقيقت واحد آگاه در ميان افراد مختلف ، دو اثر مختلف از خود بجاى مىگذارد . يعنى در آن هنگام كه اهل كتاب بدين حقايق يقيين پيدا كرده و ايمان مؤمنين رو به فزونى مىنهد ، در همين حال كافران و منافقان ضعيف النفس در هالهاى از شك و ترديد مىپرسند : « خدا از اين مثال و توصيف چه منظورى دارد ؟ » و اين امر نشان مىدهد كه آنها به اسرار و حكمتهاى اين حقيقت شگفت ( و مانند آن ) پى نبرده و در برابر حكمت مطلقهء الهى كه همه چيز را به شايستگى مقدّر و مقرر فرموده ، تسليم نمىباشند . » « 1 »
گرچه اهداف تربيتى تمثيلات قرآنى را نمىتوان تنها بدانچه اشاره نموديم محدود نمود ، امّا با توجّه به جامعيّت و گستردگى هر يك از عناوينى كه براى اهداف تربيتى مثالهاى قرآنى برشمارديم ، مىتوان اين اهداف تربيتى دهگانه را سرفصل ساير عناوين جزئىتر قرار دارد ، و بدين ترتيب از ذكر مصاديق جزئى و زير شاخههاى اين اهداف كلّى ، بىنياز گرديد .
تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ
هامش
( 1 ) . تفسير فى ظلال القرآن ، ج 6 ، ص 3759 .